Laxeermiddelen
Bij verstopping of obstipatie grijpen heel wat mensen grijpen naar laxeermiddelen. Deze geneesmiddelen mag je evenwel niet zomaar (langdurig) gebruiken.
Soorten
Afhankelijk van hun werking in de darmen zijn laxeermiddelen in verschillende groepen in te delen. Zwelmiddelen of volumevergroters zoals lijnzaad, weegbreezaad en methylcellulose trekken water aan en vormen slijmoplossingen, zodat de ontlasting zacht blijft. Tevens geven ze de ontlasting meer volume, waardoor de spierwerking van de darm wordt gestimuleerd. Volumevergroters hebben een natuurlijke werking die gelijk is aan de werking van vezels in het voedsel. Ze zijn daarom de beste en veiligste keus voor langdurige behandeling van obstipatie. Om blokkering van de darm te voorkomen moet je bij het gebruik van deze middelen altijd voldoende vocht drinken. Dit is zeker nodig bij slikproblemen. Meestal worden deze middelen gegeven in de vorm van korrels of poeders. Het kan enkele dagen duren voordat ze effect hebben. Ze worden hoofdzakelijk gebruikt bij de bestrijding van chronische obstipatie, bij obstipatie na een bevalling of na een operatie. Andere middelen bevorderen het glijden van het voedsel of maken de darminhoud weker. Paraffineolie is het bekendst, maar die gebruik je beter niet. De olie belemmert de opname van bepaalde vitamines en kan bij slordige inname, zeker bij slikstoornissen, in de longen terechtkomen.
Darmprikkelende laxeermiddelen werken rechtsreeks in op het darmslijmvlies. Het gebruik hiervan moet beperkt blijven tot een korte tijd. Tot deze groep behoren voornamelijk synthetische producten zoals bisacodyl. Laxeermiddelen op basis van natrium, kalium of magnesium zijn beter bekend als zuiveringszouten. Ze worden gebruikt als de darm snel moet worden geledigd. Deze ‘purgeerzouten’ raden we af voor zelfzorg. Contactlaxantia stimuleren de werking van de spieren van de darmwand, waardoor de beweeglijkheid van de darmen toeneemt. Meestal worden ze gebruikt wanneer andere middelen falen terwijl een vlotte lediging van de darm nodig is. Regelmatig gebruik van deze middelen is af te raden, omdat het lichaam eraan verslaafd kan raken. Bijwerkingen zijn diarree en buikkrampen. Fenolftaleïne kan huiduitslag geven en veroorzaakt een roze verkleuring van de urine. Als klysma, darmspoeling of zetpil kunnen laxeermiddelen ook via de anus worden toegediend. Ze maken de darmen leeg voor bepaalde doeleinden, zoals medische onderzoeken. Deze middelen zijn uit den boze voor de behandeling van verstopping.
Lactulose en lactilol kunnen bij ouderen en bij langdurig gebruik uitdroging en een verstoring van de chemische samenstelling van het bloed veroorzaken. Deze producten mogen daarom alleen in overleg met de arts worden toegediend.
Zelfzorg
Een verstandige levenswijze maakt het gebruik van laxeermiddelen overbodig. Neem ze in elk geval nooit zonder advies van een arts of apotheker. Laxeermiddelen zijn alleen te overwegen wanneer de mogelijke oorzaak van de obstipatie is weggenomen. Hun werking wordt in grote mate bepaald door de toegediende hoeveelheid en de toestand van de darmen. Gebruik een middel nooit langer dan drie à vier dagen.
Omdat laxeermiddelen het werk van de darmen overnemen, kunnen ze deze ook lui maken. Hierdoor kan verstopping ontstaan. Dit is vaak het begin van een vicieuze cirkel, waar je beter niet in terecht komt. Sommige laxeermiddelen met een zachte werking, zoals zwelmiddelen, kun je veilig innemen. Andere middelen, zoals darmspoelingen (bv. Microlax, Fleet Enema), maken de darmen op een abrupte manier leeg en kunnen ongewenste bijwerkingen hebben bij onzorgvuldig gebruik. Lees daarom altijd de bijsluiter. Sommige plantaardige producten, bijvoorbeeld op basis van rabarber en pruimen, worden vrij verkocht. Ze worden aanbevolen als middeltjes uit de wonderlijke schatkamer van de natuur. Ze staan niet als geneesmiddel geregistreerd en zijn eigenlijk gewone voedingsmiddelen. Voor veel van deze producten bestaat geen enkel bewijs van hun werkzaamheid en veiligheid. Extra voorzichtigheid is geboden voor bepaalde populaire kruidenthees. Zeker als deze planten bevatten zoals senna en aloë.
Ook ‘lichte’ en ‘onschuldige’ laxeermiddelen kunnen bij langdurig gebruik ernstige en zelfs gevaarlijke problemen opleveren. Gebruik ze dus alleen als laatste redmiddel in uitzonderlijke situaties.
Bron
‘Zal ik de dokter bellen? Medisch ABC voor het hele gezin’, dokter Michiel Callens, uitgeverij Lannoo, 2009, 319 pagina’s.
