Pijnstillers
Vooraleer pijnstillers te nemen, is het nuttig na te gaan wat de precieze oorzaak is van de pijn en of er eventuele alternatieven zijn om de pijn te bestrijden.
Wat is pijn?
Pijn is niet alleen een onaangenaam gevoel maar in de eerste plaats een signaal van het lichaam dat er iets mis loopt. In heel het lichaam zitten pijnreceptoren die door bepaalde prikkels zoals bv. een verwonding of een ziekte kunnen gestimuleerd worden. De pijnprikkel wordt dan via de zenuwen en het ruggenmerg naar de hersenen gestuurd en men voelt pijn. Soms is pijn ook het gevolg van schade aan de zenuwen. Vooral pijn als gevolg van een pijnprikkel is goed te behandelen met pijnstillers.
Acute en chronische pijn
Pijn, voor iedereen anders
Geen twee personen zijn identiek. Ze ervaren pijn niet op dezelfde manier. Pijn is niet alleen iets lichamelijks. Ook emoties spelen een rol in het ervaren van pijn. Wie zich zenuwachtig of moe is, voelt de pijn soms heviger. In aangenaam gezelschap kan het pijngevoel verminderen. Wat de ene persoon hevige pijn noemt, is dat niet noodzakelijk voor een andere persoon.
Daarnaast bepalen ook culturele, psychologische, sociale en omgevingsfactoren hoe en wanneer men pijn ervaart. Wie bv. vaak zware fysieke arbeid moet doen, heeft meer kans op rugklachten. Mensen met een zittend beroep hebben vaker last van hoofd- en nekpijn.
Omgaan met pijn
Gezonde leefgewoonten kunnen soms helpen pijn te voorkomen.
Ga bij pijn na wat de mogelijke oorzaak is en hoe je de pijn wil bestrijden.
Kies je eigen manier van ontspannen. Het beïnvloedt de pijn meestal op een positieve manier. Vraag je altijd eerst af of een pijnstiller echt nodig is. Overweeg de voor- en nadelen. Hou er rekening mee dat pijnstillers de pijn wel verlichten maar de onderliggende oorzaak niet aanpakken. Soms kunnen klachten op termijn zelfs verergeren.
Besteed daarom de nodige aandacht aan evenwichtige voeding, voldoende lichaamsbeweging, de nodige slaap en ontspanning.
Pijnstillers zijn niet noodzakelijk de eerste keuze. Pijn is vaak gunstig te beïnvloeden door gezonde leefgewoonten. Een paar voorbeelden:
Wanneer naar de arts?
Je hoeft niet bij de minste pijn een arts te raadplegen. Maar het is toch aangewezen bij: Bereid een gesprek met de arts over je pijn op voorhand voor.
Het antwoord op volgende vragen vergemakkelijkt het gesprek met de arts en geeft hem ook een beter beeld om de oorzaak van je klachten te vinden en te behandelen.
Pijnstilling in drie niveaus
De pijnspecialisten van de Wereldgezondheidsorganisatie hebben een schaal opgesteld die pijn in drie niveaus verdeelt. Voor elk niveau hebben ze een voorkeur van pijnstiller aangeduid. Zelfzorg hoort thuis in het eerste niveau.Niveau Beschrijving Geneesmiddelen Niveau 1: lichte tot matige pijn Alledaagse vormen van pijn
bv. hoofdpijn, rugpijn, tandpijn.Enkelvoudige pijnstillers die vrij verkrijgbaar zijn. Niveau 2: matige pijn Dezelfde pijnen maar intenser of pijn na een operatie
bv. felle tandpijn, lumbago, migraine.Pijnstillers waarvan sommige enkel op voorschrijft verkrijgbaar zijn. Niveau 3: felle pijn Dit zijn 'extreme' pijnen die vaak verband houden met problemen die in het ziekenhuis verzorgd worden. Sterk werkende narcotische pijnstillers zoals morfine, die enkel op voorschrift verkrijgbaar zijn.
Enkelvoudige en samengestelde pijnstillers
Pijnstillers in het kader van zelfzorg
Producten op basis van paracetamol
Producten op basis van acetylsalicylzuur
Niet-steroïdale anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAI)
Dit zijn pijnstillers die ook koortswerend werken. Ze zijn aangewezen bij de behandeling van lichte tot ernstige pijn zoals hoofdpijn, tandpijn, menstruatiepijn. Meestal worden ze goed verdragen en zijn er weinig nevenwerkingen. Ze zijn dus de meest aangewezen keuze in het kader van zelfzorg. Ook kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven mogen paracetamol gedurende enkele dagen en in de juiste voorgeschreven dosis gebruiken.
Mensen met lever- of nieraandoeningen vragen het best eerst advies aan hun arts.
Deze zijn pijnstillend en koortswerend. Ze hebben ook een ontstekingswerende eigenschap. Deze producten worden gebruikt bij milde tot matige pijn.
Helaas zijn er een aantal risico's aan verbonden. Daarom worden ze afgeraden in het kader van zelfzorg. Ze kunnen immers het spijsverteringsstelsel negatief beïnvloeden met braken, buikpijn en misselijkheid tot gevolg. Bovendien kunnen ze het maagslijmvlies beschadigen, zodat ze bij gevoelige personen zelfs een maagzweer of maagbloeding kunnen veroorzaken. Ook de bloedstolling wordt verminderd zodat men bij een verwonding soms langer bloedt.
Kinderen jonger dan 12 jaar, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, mensen met nieraandoeningen, leverziekte of diabetes mogen deze geneesmiddelen niet nemen. Oudere personen moeten hun arts om raad vragen.
Wie deze pijnstillers moet nemen, doet dat het best met een grote hoeveelheid water of met wat voedsel.
Deze worden soms voorgeschreven om pijn, stijfheid, ontsteking van spieren, beenderen en gewrichten te verlichten. Ze werken pijnstillend, koortswerend en ontstekingsremmend. Net als de producten op basis van acetylsalicylzuur kunnen deze ontstekingsremmers het maagslijmvlies aantasten, overgevoeligheidsreacties uitlokken en de nieren beschadigen. Daarom wordt afgeraden om deze middelen op eigen initiatief te starten in het kader van zelfzorg.
Kinderen, ouderen, mensen met maag-, hart-, lever- of nierproblemen moeten eerst een arts raadplegen vooraleer deze geneesmiddelen te gebruiken. Zwangere vrouwen mogen deze geneesmiddelen niet innemen.
Juist gebruik
Folder
