Relaxatie
Spanning en ontspanning
Om deze niet te vermijden oorzaken van stress beter aan te kunnen, is het belangrijk regelmatig bewust tijd te maken voor ontspanning om het algemeen spanningsniveau zo laag mogelijk te houden.
Spanning krijg je niet alleen bij ingrijpende, negatieve gebeurtenissen. Heel de dag door bouw je kleine momenten van stress op, vaak zonder het zelf te merken: tijdens de ‘ochtendspits’ om de kinderen naar school te brengen, in de auto wanneer men weer eens in de file belandt, op het werk bij het doornemen van een overvolle agenda, … Ook leuke, positieve gebeurtenissen kunnen onrust oproepen. Die kleine en grote (dagelijkse) spanningen stapelen zich op. Regelmatig wordt die stress ontladen maar niet altijd volledig. Vaak blijven spanningsrestjes over, ook al merkt men dat niet altijd.
Waarom ontspannen?
Spanningen kunnen bij iedereen anders tot uiting komen en niet iedereen reageert op dezelfde manier op eenzelfde prikkel. Wat voor de één een bron van stress is, is dat niet noodzakelijk voor de ander. Spanningsklachten zijn het gevolg van een te langdurige blootstelling aan stress en onrust. Ze kunnen zich op verschillende manieren uiten: Regelmatig tijd maken voor ontspanning verlaagt de stresspieken. Een evenwichtige afwisseling tussen stress en ontspanning is ideaal voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid op korte en lange termijn. Behalve het goede gevoel tijdens een ontspanningsmoment zelf, voel je je ook fitter en uitgeruster nadien. Je hebt meer energie en de geest staat scherper.
Spanningsklachten zijn een alarmteken, een waarschuwing van het lichaam dat men tijd moet maken voor zichzelf, dat men het rustiger aan moet doen.
Mogelijkheden
Een goede ontspanning is voor iedereen anders. De ene komt met vernieuwde energie terug van een lange wandeling, de andere laadt zijn batterijen weer op door het lezen van een goed boek. Het is belangrijk die activiteit te kiezen waar je je goed bij voelt, die je leuk en ontspannend vindt. Kies voor gezonde alternatieven en tracht zoveel mogelijk minder gezonde alternatieven zoals roken, geneesmiddelen of alcohol te vermijden. Volgende mogelijkheden geven alvast wat inspiratie: Soms heb je misschien het gevoel niet voldoende te ontspannen met één van bovengenoemde activiteiten maar wil je zeer bewust leren omgaan met de spanning. Een ontspanningstechniek aanleren kan je misschien het gewenste gevoel van ontspanning geven.
Technieken
Er zijn verschillende soorten ontspanningstechnieken die je, aangeleerd bij een deskundige, zelf kuntdoen. Het zijn geen wondermiddelen maar hulpmiddelen om spanning te ontladen. Je oefent vaardigheden waarbij geleerd wordt om een ontspannen gevoel op te roepen. Ademhalingsoefeningen
Een voorbeeld. Visualisatie
Progressieve relaxatie volgens E. Jacobson
Autogene training volgens J.H. Schultz
Sofrologie
Eutonie
Yoga
Meditatie
Tai-chi
Om goed te kunnen ontspannen, is een juiste manier van ademhalen belangrijk. De buikademhaling is daarvoor heel geschikt. Men trekt lucht in de longen doordat het buikoppervlak naar buiten komt. De borstkas blijft ongeveer onbeweeglijk. Wanneer men zich concentreert op de ademhaling, kan men al een flink stuk tot rust komen.
Via visualisatie leer je een ontspannen gevoel oproepen door je een beeld of situatie voor te stellen waarvan je tot rust komt, bv. een bootje dat dobbert op zee, een strand waar men geniet van de zon.
In de progressieve relaxatie leer je spiergroep na spiergroep te ontspannen. Je maakt daarbij gebruik van het verschil tussen spanning en ontspanning. Eerst wordt de aandacht gericht op een bepaalde spiergroep, nadien span je die spiergroep op om hem daarna opnieuw te ontspannen.
Autogene training is een vorm van zelfhypnose. Je doet bepaalde uitspraken tegen jezelf over lichamelijke gewaarwordingen, bv. het warm, zwaar en ontspannen worden van bepaalde delen van het lichaam. Je stelt je ook rustgevende situaties voor, bv. rustig op een warm strand liggen.
In de sofrologie worden westerse relaxatievormen en oosterse meditatietechnieken gecombineerd om de harmonie tussen lichaam en geest te bevorderen. Je wordt je bewuster van het eigen lichaam en de lichaamsbeleving, zodat je door een betere beheersing van het lichaam kunt komen tot een betere beheersing van emoties.
Doel van eutonie is een zo groot mogelijk evenwicht bereiken. Dat kun je leren door bewegingen bewust uit te voeren en verkeerde zithoudingen, slechte bewegingsgewoonten en verkrampingen van de spieren te corrigeren. Je leert ook ontdekken hoe je met gedachten en gevoelens omgaat en hoe dat inwerkt op lichamelijk gedrag.
Letterlijk vertaald, betekent yoga 'meester over zichzelf', dat je jezelf in de hand hebt en zo gezond mogelijk bent. Dit begint met bewust loslaten van dingen die je bezighouden. De ademhaling en lichaamsoefeningen spelen daarbij een belangrijke rol. Deze zijn uiteindelijk een voorbereiding op de meditatie.
Bij meditatie berust alles op bewuste ontspanning, een rusten in het innerlijke, verhoogde zelfkennis, een stopzetten van de mallemolen van het denken. Er bestaan meerdere meditatietechnieken.
Tai-chi bestaat uit een aantal eenvoudige, langzame, mooie en sierlijke lichaamsbewegingen die als een soort dans met elkaar zijn verbonden en die dikwijls in open lucht worden uitgevoerd. Langzame bewegingen helpen te concentreren op de eenheid van lichaam en geest.
Ondersteunende therapieën
Sommige therapieën helpen om (spannings)klachten te verminderen of op te lossen. Aromatherapie Massage Bachbloesemtherapie Acupressuur Shiatsu Reflexzonetherapie
Aromatherapie maakt gebruik van essentiële oliën uit planten, bloemen, fruit. Etherische of essentiële oliën zijn vluchtig, verdampen snel. Deze stoffen werken herstellend en verfrissend op het organisme. Ze kunnen door massage op het lichaam worden aangebracht of worden toegediend via baden of inhalatie. Zo wordt lavendel bv. gebruikt omwille van zijn kalmerend en slaapbevorderend effect.
Puur fysiek heeft massage een effect op de bloeddoorstroming, de ademhaling en het zenuwstelsel. Door het wrijven, kneden en kloppen verbetert de bloedcirculatie. Hierdoor krijgen alle cellen meer zuurstof en voedingsstoffen terwijl afvalstoffen beter worden afgevoerd. De spijsvertering verloopt vlotter, verschillende organen werken beter, het afweersysteem functioneert beter, … Als een massage goed wordt uitgevoerd, gaat men dieper en trager ademhalen en werkt dit dus kalmerend. Door massage verdwijnt verkramptheid en spierspanning. Er bestaan verschillende soorten massage.
Bachbloesemtherapie wordt gebruikt om emoties in evenwicht te brengen. De grondlegger, dokter Bach, vertrekt van 38 negatieve geestestoestanden die zich uiten via bepaalde lichamelijke klachten. Deze worden verholpen met aftreksels van diverse in water en alcohol bewaarde bloemen. Er bestaan remedies voor inwendig en voor lokaal gebruik.
Acupressuur is een oude oosterse techniek waarbij met de vinger wordt gedrukt op vitale lichaamspunten of meridianen om de spieren te laten ontspannen en de doorstroming van energie te bevorderen.
Shiatsu is een Japanse massagetechniek. Op bepaalde punten op de huid wordt druk uitgeoefend met duimen, vingers en handpalmen. Deze punten liggen op de zogenaamde meridiaanlijnen en komen overeen met de vitale organen van het menselijk lichaam. Wanneer één van deze organen slecht functioneert, vermindert de energiestroom in de ermee corresponderende meridiaan en wordt het lichaam ziek.
Reflexzonetherapie is gebaseerd op de gedachte dat de inwendige organen in relatie staan tot of weerspiegeld worden in gebieden of punten in andere delen van het lichaam. Zo zijn er reflexpunten op de handen en de voeten. Voetreflexologie wordt meer toegepast dan handreflexologie vanwege de grotere gevoeligheid van de voetzool.
Voetreflexologie wordt met de top van de duim uitgevoerd terwijl met de andere hand de voet stevig vastgehouden wordt. Men maakt daarbij draaiende bewegingen terwijl de druk langzaam opgevoerd wordt. De massage is soms zacht, dan weer hard.
Folder
