Waarom eet je wat je eet?
Hoewel je het wellicht vaak zelf niet beseft, beïnvloeden tal van factoren je voedingspatroon. Voor wie gezonder wil eten, is het belangrijk ze te kennen. Het laat onder meer toe de drempels te omzeilen die de keuze voor gezonde voeding kunnen bemoeilijken.
Honger
Uiteraard bepalen in de eerste plaats honger en verzadiging het eetpatroon. Even vanzelfsprekend is dat beide factoren beïnvloed worden door de hoeveelheid die je verorbert. Jammer genoeg weten de meeste mensen niet meer hoe groot een normale portie is, waardoor ze onbewust teveel eten.
Velen weten evenmin dat ook de samenstelling van eetwaren het honger- en verzadigingsgevoel beïnvloedt. Sommige bestanddelen geven snel een verzadigd gevoel (bv. eiwitten), andere doen dat niet. Zo bevatten producten met veel vet en/of suiker vaak weinig verzadigend materiaal (bv. voedingsvezels), waardoor je er makkelijk te veel van eet.
Smaak
Hoe beter een maaltijd smaakt, hoe meer je eet. Hierbij spelen onder meer de smaak, de geur, de textuur en het uitzicht een rol. Zo worden zoete en vetrijke eetwaren meestal als aantrekkelijk ervaren.
Smaakvoorkeuren kunnen in de loop der jaren evenwel veranderen. Baby’s houden doorgaans van zoet maar niet van bitter. Bij kinderen is de smaakvoorkeur vooral genetisch bepaald. Zij moeten hun afkeer voor bepaalde smaken leren overwinnen. De ouders hebben hierbij een belangrijke taak. Want wie van jongs af aan vertrouwd is met producten die minder vetten en suikers bevatten (bv. groenten) zal deze ook lekker vinden.
Kennis
Vele mensen weten niet hoe ze hun kennis over gezonde voeding in de praktijk moeten omzetten. Temeer omdat de informatie soms tegenstrijdig is of als onbetrouwbaar overkomt. Dat verzwakt de motivatie om het eetgedrag te wijzigen. Daarom zijn duidelijke en correcte boodschappen op de verpakking van voedingswaren een must. En moeten media en gezondheidswerkers gelijkluidende informatie verspreiden.
Cultuur
De keuze voor voedingsmiddelen, het gebruik van ingrediënten en de bereidingswijze zijn vaak gekoppeld aan de cultuur van een bevolkingsgroep. Wie naar een ander land verhuist, neemt er meestal de eetgewoonten deels of volledig over. Culturele invloeden bestaan, maar zijn geen onoverkomelijke drempel om gezonde voedingsgewoonten aan te nemen.
Bereikbaarheid
Wat je eet, wordt ook beïnvloed door het aanbod aan voedingsmiddelen in en de bereikbaarheid van voedingswinkels.
Prijs
Omdat het eetgedrag ook bepaald wordt door het kostenplaatje, kunnen voedingsgewoonten verschillen naargelang de sociale klasse. Zo hebben personen met een laag inkomen vaker onevenwichtige eetgewoonten, omdat ze vooral minder groenten en fruit eten. Dit betekent evenwel niet dat een hoger inkomen automatisch gezonde eetgewoonten garandeert.
Sociale invloed
Ook de invloed van de directe omgeving speelt een grote rol. En dit zowel in positieve als in negatieve zin. Vooral het gezin en de vriendenkring kunnen iemand motiveren zijn eetgewoonten duurzaam te veranderen
Persoonlijke prioriteiten
Visie
De gangbare visie over voedingswaren beïnvloedt het gebruik van bepaalde producten. Zo werd vet vroeger aangeprezen voor de gezondheid en suiker beschouwd als een luxeproduct.
Vandaag wordt daar anders over gedacht. Hierdoor nam bv. het gebruik van vet de voorbije jaren enigszins af.
Omgeving
Hoewel de meeste maaltijden thuis worden geconsumeerd, eten steeds meer mensen buitenshuis. Jammer genoeg is het aanbod in heel wat bedrijfsrestaurants of scholen onevenwichtig samengesteld, wat het naleven van gezonde voedingsgewoonten bemoeilijkt.
Stress
In stresssituaties is men doorgaans minder gemotiveerd om gezond te eten. Meestal verslechteren de eetgewoonten naarmate de stress vaker voorkomt of langer aanhoudt. Niettemin is de weerslag van spanningen ook sterk individueel bepaald. Zo doet stress sommige mensen meer eten, terwijl andere minder eten.
Psychologische factoren
Veel mensen hebben een tweeslachtige houding ten opzichte van voeding. Enerzijds willen ze genieten van hun maaltijden. Anderzijds wekt dit een schuldgevoel op omdat ze beseffen dat ze de gezonde regels met de voeten treden.
Opmerkelijk is ook dat pogingen om bepaalde voedingsmiddelen te mijden, net het verlangen naar deze producten doet toenemen. Zulke hunkering zou vaker voorkomen bij vrouwen en bij mensen in een depressieve stemming. Want ook de gemoedstoestand heeft een weerslag op het eetgedrag.
Vrees voor het onbekende
Vaak worden nieuwe producten niet uitgeprobeerd uit vrees dat de andere gezinsleden ze niet zouden lusten. Ook het gebrek aan kennis en kookervaring zorgen ervoor dat je bepaalde ingrediënten niet gebruikt.
Eenvoudige en praktische adviezen kunnen mensen over de brug helpen om gezond te koken zonder extra uitgaven of dito inspanningen.
Onwetendheid
Heel wat mensen zijn ervan overtuigd dat ze gezond eten, terwijl dat niet het geval is. Zolang ze niet inzien dat hun voedingspatroon ongezond is, zullen ze hun eetgedrag niet veranderen. Daarom is het belangrijk te registreren wat je eet. Vaak is dat de enige manier om de realiteit onder ogen te zien.
Macht der gewoonte
Tot slot wordt het eetpatroon ook bepaald door gewoonten. Snoep als tussendoortje of versnaperingen bij het tv-kijken zijn er voorbeelden van. En net als alle gewoonten zijn ook deze op het vlak van voeding heel moeilijk te veranderen.
