Sociale ongelijkheden bij niet-georganiseerde inenting tegen baarmoederhalskanker

Vanaf 1 september wordt voor twaalfjarige meisjes de vaccinatie tegen baarmoederhalskanker in Vlaanderen georganiseerd via de Centra voor Leerlingenbegeleiding en de huisartsen. Tot nog toe gebeurde deze vaccinatie niet op een georganiseerde manier. Meisjes met een minder gunstige sociale achtergrond werden daarbij minder ingeënt dan meer fortuinlijke leeftijdsgenoten. Dat besluiten de onderzoekers van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck en het Centrum voor de Evaluatie van Vaccinaties van de Universiteit van Antwerpen, op basis van gegevens van het ziekenfonds CM. Op basis van de studie pleit CM voor een inhaalvaccinatie voor meisjes tot 18 jaar.

Eerst de algemene cijfers. In Vlaanderen ontving gemiddeld 55 procent van 127 000 vrouwelijke CM-leden geboren tussen 1989 en 1996 minstens één dosis van het vaccin tegen baarmoederhalskanker. Dit percentage is sterk toegenomen sinds november 2007, toen de ziekteverzekering een groot deel van de kostprijs begon terug te betalen. Vóór die periode voorzag CM al een tegemoetkoming via haar aanvullende verzekering.

Sociale achtergrond beïnvloedt kans op vaccinatie
De onderzoekers gingen na of de sociale achtergrond een invloed heeft op de vaccinatie. Daarvoor werd onderzocht of de meisjes recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming of niet. Zij die dit statuut hebben, behoren tot een gezin met een laag inkomen dat minder remgeld moet betalen. En wat blijkt: slechts 34 procent van de meisjes met verhoogde tegemoetkoming heeft minstens één dosis van het vaccin terugbetaald gekregen. Bij meisjes zonder verhoogde tegemoetkoming ligt dit percentage gevoelig hoger, op 56 procent.

Ook de link met de screening voor baarmoederhalskanker is opvallend. Meisjes waarvan de moeder deelneemt aan screening tegen baarmoederhalskanker, hebben een beduidend grotere kans om gevaccineerd te worden tegen baarmoederhalskanker. Van de meisjes wiens moeder in de periode van drie jaar voor de start van de vaccinatie geen enkel uitstrijkje liet nemen, is 45 procent gestart met vaccinatie tegen baarmoederhalskanker. Bij meisjes wiens moeder minstens één uitstrijkje liet nemen in dezelfde periode was dit 59 procent (gemeten tussen 2007 en 2009).

Systematische vaccinatie
De conclusie van onderzoekers Eva Lefevere en prof. Pierre Van Damme is dan ook duidelijk: “Wanneer baarmoederhalskankerscreening en baarmoederhalskankervaccinatie op initiatief van de vrouw moet gebeuren, speelt er duidelijk een sociale gradiënt. Deze situatie roept vragen op vanuit sociaal rechtvaardigheidsoogpunt, maar heeft ook gevolgen voor de effectiviteit van de inspanningen. Immers, hoewel net de sociaal zwakkere bevolkingsgroepen een hoger risico hebben op baarmoederhalskanker, worden ze in dit systeem niet bereikt via screening en vaccinatie. Indien een overheid beslist om baarmoederhalskankervaccinatie terug te betalen, is het dus essentieel dat de organisatie ervan op systematische wijze gebeurt, bijvoorbeeld via Centra voor Leerlingenbegeleiding of huisartsen/pediaters.” 

Volgens recente schattingen sterven in België jaarlijks meer dan 300 vrouwen aan de gevolgen van baarmoederhalskanker. Ongeveer 70 procent van de baarmoederhalskankers staat in verband met een voorafgaandelijke infectie met humaan papillomavirussen (HPV) van type 16 en/of 18. Tegen deze virussen zijn vaccins ontwikkeld. Omdat de vaccinatie het meest doeltreffend is bij vrouwen die nog niet met HPV besmet zijn, wordt ze op jonge leeftijd - twaalf tot achttien jaar - aangeboden. Voor een volledige vaccinatie zijn drie dosissen van het vaccin nodig, die samen ongeveer 390 euro per persoon kosten. De ziekteverzekering betaalt meer dan 90 procent terug. De prijs voor de patiënt bedraagt 10,60 euro per vaccin (en 7,10 euro voor mensen die recht hebben op de verhoogde tegemoetkoming).

Vanaf dit schooljaar biedt de Vlaamse overheid het vaccin gratis aan aan alle meisjes van het eerste jaar secundair onderwijs. Op basis van dit onderzoek pleit CM voor een georganiseerde (vrijwillige) inhaalvaccinatie voor meisjes tot achttien jaar.

-------------------------

Persbericht Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck – Centrum voor de Evaluatie van Vaccinaties / Vaxinfectio - Christelijke Mutualiteit

Meer informatie:
- Eva Lefevere, aspirant FWO, Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck, 03 265 55 56 of 0485 42 90 77, eva.lefevere@ua.ac.be
- Prof. Pierre Van Damme, Centrum voor de Evaluatie van Vaccinaties, Vaxinfectio, 03 265 25 38, pierre.vandamme@ua.ac.be
- Bram Swaerts, persverantwoordelijke CM, 0486 91 12 59, bram.swaerts[at]cm.be