Helft zorgverzekerden komt niet rond

De helft van de mensen die een tegemoetkoming voor mantel- en thuiszorg ontvangen van de zorgverzekering, heeft niet voldoende om de niet-medische kosten van de zorg te betalen. Het gaat om 70.000 Vlamingen. Er moet een aanvullende tegemoetkoming komen voor deze kwetsbare Vlamingen, zegt CM op haar congres naar aanleiding van het tienjarig bestaan van de Vlaamse zorgverzekering.

De zorgverzekering voldoet aan een werkelijke nood, vindt CM. Enkele jaren geleden onderzocht het HIVA de financiële situatie van mensen die thuis verzorgd worden en een tegemoetkoming van de zorgverzekering krijgen. Dit onderzoek besluit dat de zorgverzekering een ruime doelgroep bereikt en een merkbaar positieve impact heeft op de bestaansonzekerheid en op de niet-medische kosten. Uit een CM-onderzoek blijkt daarenboven dat de zorgkassen hun doelgroep bereiken: afhankelijk van het onderzochte attest is 98 tot 99 procent van de rechthebbenden effectief  erkend (meer cijfers in bijlage).

Maar voor de helft van de thuis verzorgde mensen met een tegemoetkoming van 130 euro is de zorgverzekering niet voldoende. “Hun kosten voor verzorgingsmiddelen, vervoer, poetshulp, mantelzorger en gezinszorg) zijn hoger dan 128 euro per maand. Bij één op de vier erkende mensen in de zorgverzekering lopen deze niet-medische kosten zelfs op tot 230 euro per maand. Daar schiet de zorgverzekering te kort. Wij pleiten voor een hogere tegemoetkoming voor de mensen die hun niet-medische zorgkosten niet kunnen betalen”, zegt CM-voorzitter Marc Justaert. CM ijvert voor een forfaitaire tegemoetkoming bovenop de gewone tegemoetkoming, voor mensen die heel zwaar zorgbehoevend zijn (en erg hoge zorgkosten hebben) én die een beperkte financiële draagkracht hebben.

De Vlaamse regering besliste met haar voorontwerp van decreet Vlaamse Sociale Bescherming al principieel over de invoering van de maximumfactuur in de thuiszorg. CM vindt dit een belangrijke stap in de goede richting. Maar de maximumfactuur in de thuiszorg dekt slechts een aantal specifieke zorgkosten. “Een bijkomende forfaitaire tegemoetkoming zou de broodnodige ondersteuning zijn voor kosten die niet opgenomen zijn in deze maximumfactuur - zoals hulpmiddelen, woningaanpassingen, gebruik van kortverblijf en dagverzorging,… - en voor intensieve mantelzorg in zware thuiszorgsituaties”, stelt Justaert.

CM ijvert ook voor een betere financiële toegankelijkheid van de zorg voor bewoners van residentiële zorginstellingen. Ook hier zijn volgens CM verschillende mechanismen mogelijk: een maximumfactuur al dan niet in combinatie met een verhoging van de forfaitaire tegemoetkoming zorgverzekering of een betere regulering van de verblijfsdagprijs zelf.

Tenslotte pleit CM ook voor welvaartsvastheid van de tegemoetkoming, bijvoorbeeld via een mechanisme van indexering, zodat de tegemoetkoming ook in de toekomst doeltreffend blijft. 

Profiel van de rechthebbende

CM onderzocht het profiel van de 134.801 leden die in 2009 erkend waren door de CM-Zorgkas. De meerderheid van de erkende personen (64 procent) wordt thuis verzorgd, heeft een hogere leeftijd (gemiddeld 76 jaar), is een vrouw (64 procent), ontvangt in de helft van de gevallen (51 procent) ook een tegemoetkoming vanuit de verplichte ziekteverzekering en bevindt zich in een moeilijke financiële situatie (64 procent heeft het statuut verhoogde tegemoetkoming). Toch zijn er ook jongeren die een tegemoetkoming krijgen van de zorgverzekering: 2,7 procent is jonger dan 26, 14 procent is tussen de 26 en 64. Meer cijfers: zie bijlage.

Het aantal mensen dat een tegemoetkoming van de zorgverzekering ontvangt, stijgt sinds het ontstaan van de verzekering elk jaar met 5 à 6 procent. De duurtijd van een erkenning varieert sterk: van enkele maanden tot 10 jaar (sinds de opstart van de zorgverzekering). Gemiddeld blijven mensen 2,5 jaar erkend binnen de zorgverzekering.

10 jaar zorgverzekering

De Vlaamse zorgverzekering ging van start in 2001. De zorgverzekering kent een tegemoetkoming toe aan zwaar zorgbehoevende mensen die thuis verzorgd worden en aan alle mensen die in een woonzorgcentrum verblijven. Zij krijgen maandelijks 130 euro als tegemoetkoming in de niet-medische kosten (bvb. gezinszorg, poetshulp, aankoop hulpmiddelen, mantelzorg, vervoerkosten omwille van medische redenen, verblijfskosten in woonzorgcentrum of instelling,…). Elke inwoner van Vlaanderen ouder dan 25 jaar dient zich aan te sluiten bij een zorgkas en betaalt hiervoor een jaarlijkse bijdrage van 25 euro (of 10 euro voor bepaalde sociale categorieën). In 2010 keerden de Vlaamse zorgkassen 290,5 miljoen euro uit aan 210.000 zorgbehoevenden.

CM viert vandaag het tienjarig bestaan van de zorgverzekering met een congres en de uitgave van een congresboek. Ook de mensen die op dit ogenblik een tegemoetkoming krijgen van de CM-Zorgkas, worden niet vergeten. Zij ontvangen ter gelegenheid van de viering een speciaal ontworpen kalender.

Bijlage:cijfers en grafieken (PDF).

Meer info: Bram Swaerts, persverantwoordelijke CM, 0486 911 259, bram.swaerts[at]cm.be.