Hoofdluizen

Luizen zijn afgeplatte, vleugelloze insecten. Ze zijn uiterst klein, maar nog net zichtbaar met het blote oog. De kleur van volwassen luizen varieert van lichtgrijs tot bruin. Na een bloedmaaltijd zien ze er eerder rood uit. Met hun zes geklauwde poten grijpen de diertjes zich aan het haar vast.

Luizen leggen verse neten, die de larve bevatten waaruit een nieuwe luis zich zal ontwikkelen. Neten hebben witte, ovale lijven en zijn ongeveer zo groot als een speldenkop. U vindt ze op ongeveer een millimeter van de hoofdhuid. De parelachtige, witte lege omhulsels die in het haar achterblijven, zijn oude neten. Omdat het haar intussen groeit, treft u ze iets verder van de hoofdhuid aan: vanaf zo’n 3,5 millimeter. Neten mag u niet verwarren met schilfertjes (hoofdroos).

Schadelijk voor de gezondheid zijn hoofdluizen niet, maar ze zijn wel vervelend. Vanwege de hygiëne en vanwege de ongemakken is het nodig om ze te verwijderen. Hierbij is het belangrijk dat geen enkele luis de behandeling overleeft. Helaas komen luizen tegenwoordig het hele jaar voor.

Top >

Hoofdluizen bevinden zich vooral in de haren van de nekstreek en boven de oren. Ze komen echter ook voor in de baard, de snor, de wenkbrauwen en de wimpers.

Hoofdluizen vormen geen echte bedreiging voor de gezondheid. Ze veroorzaken in de eerste plaats hevige jeuk, die vooral ’s nachts erg vervelend kan zijn. Krabwondjes zijn vaak het gevolg. Hierdoor kunnen complicaties, zoals huidinfecties, ontstaan.

Bij een ontsteking van de ooglidrand of de wimpers kunt u het best contact opnemen met uw huisarts.

Top >

Luizen kunnen niet springen of vliegen en worden niet overgedragen door huisdieren. Ze kunnen alleen verhuizen door rechtstreeks hoofdcontact.

Steeds meer blijkt dat overdracht via hoeden, sjaals, stoelen of hoofdkussens weinig of niet zou voorkomen. Luizen die de mens verlaten, sterven namelijk snel door uitdroging.

Top >

• Visuele inspectie
  Luizen opsporen met het blote oog doet u beter niet. Vaak worden ze niet opgemerkt of denkt men een luizenbesmetting te zien terwijl dit niet het geval is.
  
  
• Luizenkammen
   Met een luizenkam kunt u luizen en neten opsporen. De kam is ook nuttig:
  • om het effect van een behandeling te checken;
  • als remedie bij een lichte infectie;
  • als luizendodende producten niet baten.
• Het uitkammen van het haar, met het hoofd gebogen boven een stuk wit papier of een witte doek, is de beste manier om de volwassen luizen te ontdekken. In de luizenkam zelf vindt u de zespoters en de neten eveneens terug.
  Elektrische luizenkammen helpen ook, maar kunnen soms vals alarm geven.
  
  
• Methode van de natte kam
  De efficiëntste wijze om luizen op het spoor te komen, is de methode van de natte kam. Het druipnatte haar belemmert de bewegingsvrijheid van de luizen en vergemakkelijkt het kammen. Deze methode is bovendien goedkoop en kindvriendelijk (zie paragraaf 'Behandeling').
  

Top >

• Methode van de natte kam
  
  Om luizen uit te roeien, geniet de methode van de natte kam de voorkeur. Kinderen worden zo vaak met luizen besmet dat ze beter niet elke keer met agressieve, chemische producten behandeld worden.
  
  Hanteer deze methode ook als:
  • u allergisch bent voor pesticiden;
  • er nog levende luizen aanwezig zijn na twee behandelingen met een chemisch product;
  • bij kinderen jonger dan twee jaar;
  • bij zwangere vrouwen;
  • bij moeders die borstvoeding geven.
• 
  Voor deze methode hebt u nodig:
  • gewone shampoo;
  • conditioner (crèmespoeling, balsem);
  • een gewone kam;
  • een zeer fijne luizenkam;
  • wit keukenpapier;
  • een handdoek.
• 
  Werkwijze:
  • was het haar met gewone shampoo;
  • breng een grote hoeveelheid conditioner aan en laat enkele minuten inweken;
  • haal met een gewone kam de klitten uit het haar;
  • buig het hoofd voorover en kam het haar met een luizenkam van achteren naar voren, tegen de schedelhuid aan:
    • begin bij het ene oor en schuif na elke kambeweging op naar het andere oor;
    • doe dit van links naar rechts en van rechts naar links;
  • veeg na elke kambeweging de luizenkam af aan het witte keukenpapier en controleer op de aanwezigheid van luizen;
  • spoel het haar en laat het zeer nat;
  • kam het haar met een gewone kam naar achteren;
  • hou het hoofd rechtop en kam met de luizenkam van voren naar achteren: ga hierbij opnieuw van het ene oor naar het andere.

  In totaal moet u minstens een kwartier kammen. Als het karwei achter de rug is, legt u de gebruikte kammen in water van minstens 60 °C. Herhaal het kammen gedurende minstens twee weken om de drie à vier dagen, tot geen enkele luis meer wordt gevonden.
  
  

• Shampoos en lotions
  
  Een wasbeurt met een gewone shampoo doet de luizen niets. Als u geen geduld hebt voor de methode met de natte haarkam, dan kunt u een insecticide gebruiken die luizen en eitjes doodt. Deze luizendodende producten zijn evenwel giftig, zodat voorzichtigheid geboden is:
  • lees steeds de bijsluiter;
  • wees uitermate voorzichtig bij kinderen jonger dan drie jaar, bij zwangere vrouwen en bij moeders die borstvoeding geven.
  • volg stipt de gebruiksaanwijzing op. 
    
    
  Luizendodende middelen worden in twee groepen onderverdeeld.
  
  • Middelen op basis van malathion
    Malathion is zeer doeltreffend en beschikbaar als lotion op basis van alcohol. U moet deze lotion gedurende twaalf uur gebruiken. Dat is vervelend, want het product heeft een onaangename geur. Nog vervelender is misschien wel dat u tijdens de behandeling elk rechtstreeks contact met open vuur moet vermijden. De nadelen worden echter goedgemaakt door de billijke prijs.
    
  • Middelen op basis van pyrethrine of depallethrine
    Pyrethrine zit in verschillende natuurlijke en synthetische producten. Natuurlijke producten zijn minder giftig maar ook minder doeltreffend. Synthetische producten zijn afgeleid van organische insecticiden verkregen uit chrysanten.
    Oudere producten zijn minder doeltreffend dan malathion. Het nieuwere, synthetische permethrine werkt gemiddeld tien tot veertien dagen door. Hierdoor worden luizen die in het ei overleefden gedood als ze bij het uitbroeden als larve tevoorschijn komen. Het nadeel van permethrine is de prijs. Een behandeling van de hele familie, aanbevolen om een nieuwe besmetting te voorkomen, valt vrij duur uit.
    
    
• Afscheren van de haren
  
  Dit geeft slechts kortstondig succes en is voor veel kinderen traumatisch. Niet doen dus!
  

Na het doden van de luizen kan de jeuk nog één tot twee weken blijven duren. Eén behandeling, zelfs als die correct is uitgevoerd met een goed product, is niet altijd voldoende om het haar luizenvrij te maken. Ontdekt u na tien dagen nieuwe bezoekers, start dan een nieuwe behandeling.

Top >

Om luizenbezoek te voorkomen moet u geen luizendodende middelen gebruiken. Ze zijn namelijk giftig en de luizen zouden er aan kunnen wennen.

Omdat luizen alleen worden overgedragen door rechtstreeks hoofdcontact, is het niet nodig om allerlei voorwerpen (bv. hoeden en sjaals) preventief te wassen of in plastic zakken te bewaren.

Alleen kammen en borstels die in contact zijn geweest met luizen, kunnen het best worden gereinigd in warm water (minimaal 60 °C).

Top >

• Hoofdluizen komen voor in alle milieus. Er is dus echt geen reden tot schaamte als u ze aantreft. Verzwijg de vondst niet. Integendeel: waarschuw de mensen uit uw omgeving, zodat ze maatregelen kunnen treffen tegen deze ongenode gasten.

• Heerst er in de klas van uw kinderen een luizenplaag, dan is paniek een slechte raadgever. Behandel hun haar niet meteen met allerlei antiluisproducten voordat dat u werkelijk luizen hebt vastgesteld. Dit kan namelijk leiden tot bijwerkingen en verhoogt ook de kans op resistentie van de luizen. Eerst zien en pas dan behandelen is de boodschap!
  

Top >

'Zal ik de dokter bellen? Medisch ABC voor het hele gezin’, dokter Michiel Callens, uitgeverij Lannoo, 2009, 319 pagina’s.

Top >

• Download de folder 'Hoofdluizen... vervelende beestjes!' (PDF- 493 kB).
• Bestel de folder.

Top >