Overgevoeligheid

Als iemand heftig reageert op een contact met een lichaamsvreemde stof, noemt men die persoon ‘overgevoelig’.

Velen denken dat overgevoeligheid synoniem is van allergie. Maar in tegenstelling tot allergie komt bij overgevoeligheid het afweerstelsel niet in actie. Men kan wel tegelijkertijd overgevoelig en allergisch zijn, bijvoorbeeld allergisch voor penicilline en overgevoelig voor aspirine.

Afhankelijk van de soort overgevoeligheid zullen het verloop en de aanpak namelijk verschillen.

Sommige mensen reageren heftiger op bepaalde uitwendige prikkels (bv. sigarettenrook, parfums, mist, koude) dan anderen. Dit is vooral het geval bij mensen met chronische aandoeningen van de luchtwegen (COPD) of patiënten met een gevoelige of beschadigde huid.

Meestal wordt het verband snel duidelijk. Waar mogelijk de prikkels vermijden biedt meestal de oplossing voor het probleem. Niet roken in aanwezigheid van andere mensen is daarom meer dan alleen maar een hoffelijk gebaar.

Bij pseudoallergie of intolerantie zorgt het vrijkomen van stoffen voor een ontstekingsreactie. Dit is vooral het geval bij contact met onderstaande voedingsstoffen of geneesmiddellen.

• Voeding
  • Tyramine, dat van nature door een fermentatieproces aanwezig is in schimmelkazen, salami, visconserven en chocolade.
  • Sommige vissoorten.
  • Bepaalde toegevoegde bestanddelen (additieven), kleurstoffen, conserveringsmiddelen, smaakversterkers, antioxidanten en vulmiddelen.
    
    
• Geneesmiddelen
  • Actieve bestanddelen. Dit werd voor het eerst ontdekt bij acetylsalicylzuur (aspirine) bij patiënten met astma en neuspoliepen. Bij aspirine en aanverwanten is daarom grote voorzichtigheid geboden.
  • Geneesmiddelen die codeïne bevatten.
  • Contrastmiddelen gebruikt bij röntgenopnamen.
  • Hulpstoffen (bv. lactose) die zich naast de actieve bestanddelen in de geneesmiddelen bevinden.

De klachten lijken sterk op die van een echte allergische reactie. Wanneer ze optreden is niet te voorspellen. Het kan meteen bij het contact zijn, maar ook pas later. Daarna blijft de overgevoeligheid meestal aanwezig voor de rest van het leven.

Pseudoallergie zou niet erfelijk zijn.

De diagnose wordt gesteld door de verdachte stoffen één voor één uit de voeding te verwijderen. De arts kan betrokkene ook in contact brengen met verschillende verdachte stoffen en zien hoe hij erop reageert.

Eenmaal bekend voor welke stof men overgevoelig is, moet je de inname ervan vermijden. Meer informatie over de samenstelling van voedingswaren en geneesmiddelen vind je respectievelijk op de verpakking en de bijsluiter. Een desensibilisatiekuur is geen oplossing, omdat het afweersysteem niet in actie komt.

Breng steeds je arts, apotheker en naaste omgeving op de hoogte van de stoffen waarvoor je overgevoelig bent.

Bron: ‘Zal ik de dokter bellen? Medisch ABC voor het hele gezin’, dokter Michiel Callens, uitgeverij Lannoo, 2009, 319 pagina’s.