Staar of cataract

Vooraan in het oog, net achter de pupil, zit de heldere, doorzichtige ooglens. Bij staar, ook cataract genoemd, vertroebelt deze lens waardoor het zicht waziger wordt en de omgeving grauwer lijkt. Op zich is de aandoening niet schadelijk voor de gezondheid, maar ze kan wel het gezichtsvermogen behoorlijk aantasten.

De aandoening komt vooral voor bij ouderen. Net als rimpels is staar immers onlosmakelijk verbonden met het verouderingsproces. Alle senioren krijgen ermee te maken, maar niet iedereen heeft er last van.

Top >

• Ouderdomsstaar 
  Dit is de meest voorkomende vorm van de kwaal. 
  Als de troebele plek in het midden of in de omgeving van de lens zit, kan de aandoening zelfs vrij vroeg optreden. Zo merken sommige mensen al rond hun veertigste dat hun zicht waziger wordt. Meestal doen de eerste verschijnselen zich evenwel later voor. 
  Tussen de leeftijd van 50 en 65 jaar heeft ongeveer de helft van de mensen de eerste tekenen van staar, maar de meesten hebben er geen last van. 
  Rond 75 jaar heeft zowat iedereen de aandoening maar slechts een kwart ondervindt er zoveel hinder van dat een ingreep overwogen wordt. 
  De evolutie van de aandoening is moeilijk te voorspellen. Bij sommige mensen tast staar het gezichtsvermogen in enkele maanden ernstig aan, bij andere kan het tien jaar of langer duren voordat ze er last van krijgen.
  
  
• Aangeboren afwijking
  Staar kan ook aangeboren zijn of op jongere leeftijd de kop opsteken. Beide vormen komen evenwel minder vaak voor. Aangeboren staar manifesteert zich reeds tijdens de eerste levensjaren. 
  
  
• Verworven of secundaire staar
  Deze vorm kan op alle leeftijden toeslaan.

Top >

Staar ontstaat langzaam aan, waardoor de klachten geleidelijk optreden.

Het eerste symptoom is vaak een verblindend lichteffect, dat niet te verhelpen is met een zonnebril. Ook het feit dat men op korte tijd veel sterkere brillenglazen of lenzen nodig heeft, kan op staar wijzen.

De meest voorkomende klachten zijn:

• wazig zien, alsof men door mat glas kijkt;
• last hebben van tegenlicht of zijlicht;
• vervagen van de kleuren;
• dubbel zien;
• moeilijk ver kunnen zien.

Doorgaans nemen de klachten in de loop der jaren toe. Het gezichtsvermogen verslechtert alsmaar en verbetert niet meer met sterkere brillenglazen of lenzen. 

Pijn in de ogen en plotseling slecht zien, zijn geen symptomen van staar. Met zulke klachten moet u onmiddellijk een arts raadplegen.

Top >

• Ouderdomsstaar
  Wordt wellicht veroorzaakt door een minder goede stofwisseling in de lens. Ongezonde voedingsgewoonten, zoals het eten van te weinig groenten en fruit, zouden de ontwikkeling van staar versnellen. Ook roken heeft een uitermate nefaste invloed.
  
  

• Aangeboren afwijking
  Mogelijke oorzaken zijn een infectie van de moeder (bv. rode hond of toxoplasmose) of het gebruik van bepaalde geneesmiddelen(bv. steroïden) tijdens de zwangerschap.
  
  

• Verworven of secundaire staar
  • oogaandoeningen (bv. ontsteking);
  • oogletsels (bv. door een scherp voorwerp of een harde klap)
  • diabetes;
  • het gebruik van geneesmiddelen (bv. steroïden);
  • overmatige blootstelling aan UV-licht (zon);
  • oogoperaties.

Dat computerschermen de kans op de aandoening verhogen, is daarentegen niet bewezen.  

Top >

• Tegen staar bestaan geen geneesmiddelen.

• Aanvankelijk kan een bril, vergrootglas of extra verlichting het gezichtsvermogen verbeteren. Maar dit zijn slechts tijdelijke oplossingen. Want staar zal het zicht hoe dan ook langzaam maar zeker verder aantasten. Ook een laserbehandeling kan staar onmogelijk wegnemen.

• De enige efficiënte behandeling is een operatie, waarbij de troebele lens door een kunstlens wordt vervangen.

  • Zolang het zicht goed genoeg is om de dagdagelijkse activiteiten probleemloos uit te voeren, is een operatie niet noodzakelijk. Pas als de staar hinderlijk wordt, kan u een ingreep overwegen. Het uitstellen van een operatie heeft geen weerslag op haar verloop. Enkel indien u te lang wacht, waardoor de lens steenhard wordt, verhoogt het risico op complicaties.

  • Een staaroperatie kan zowel onder volledige als onder plaatselijke verdoving gebeuren. Het tweede is enkel mogelijk als u een halfuur kan stilliggen en uw gezondheidstoestand het toelaat. Bij een operatie onder plaatselijke verdoving kan u in principe ’s avonds terug naar huis.

  • De kans op complicaties is gering. De meest voorkomende zijn een:
    • verhoogde oogdruk;
    • bloeding;
    • infectie.
      
      

  • Met de huidige techniek is de slaagkans heel hoog. De operatie kan het gezichtsvermogen vrijwel volledig herstellen. Doorgaans kan u na de ingreep weer vrij goed zien zonder of met een zwakkere bril. Als vóór de operatie het centrum van het netvlies is aangetast (bv. door ouderdom) zal het resultaat van de ingreep evenwel beperkt zijn. Het is als fotograferen met een beschadigde of overbelichte film: zelfs de beste camera zal dan foto's van matige kwaliteit opleveren.

  • Zelfs door patiënten van zeer hoge leeftijd is een staaroperatie goed te doorstaan. Omdat nooit beide ogen tegelijkertijd worden geopereerd, kan u kort na de ingreep weer alles doen.

  •  Het herstel verloopt bijzonder vlot. Tijdens de herstelperiode dient u enkel het tillen van zware gewichten te vermijden, omdat hierdoor de oogdruk kan verhogen. Doorgaans gebeurt de aanpassing van de (lees)bril enkele weken na de ingreep. Als nazorg moeten gedurende enige tijd ontstekingswerende oogdruppels worden gebruikt. Een paar weken tot enkele maanden na de ingreep is het oog volledig hersteld.

Top >

‘Zal ik de dokter bellen? Medisch ABC voor het hele gezin’, dokter Michiel Callens, uitgeverij Lannoo, 2009, 319 pagina’s.

Top >