Stress
Iedereen heeft doelen in zijn leven: dingen die men belangrijk vindt, die men nastreeft en wil bereiken. Sommige van deze doelen zijn ook bij dieren aanwezig zoals in leven blijven, pijn vermijden, zich voortplanten. Het lichaam helpt om deze doelen te bereiken. In een levensbedreigende situatie, reageert het lichaam met een vecht-vlucht reactie: de hartslag versnelt, de ademhaling wordt sneller en dieper, de spieren spannen zich. Men is uitermate alert en functioneert optimaal. Na afloop vloeit de spanning weg.
Wat?
Soms slaagt men er niet in zijn doelen te bereiken of zijn belangen te behartigen. Men heeft het gevoel dat men het allemaal niet meer in de hand kan houden. Gevoelens van verslagenheid en lusteloosheid overheersen. Het lijkt alsof de vecht-vlucht reactie gefaald heeft en men (figuurlijk) verwond is. Ook dat is stress. In vele situaties zijn beide reacties gelijktijdig of afwisselend aanwezig.
In het dagelijks leven voelen mensen zich goed zolang zij hun doelen in redelijke mate kunnen realiseren.
Naarmate de doelen in gevaar komen, gaat men meer moeite doen. Het vecht-vlucht mechanisme komt in actie. Men wordt meer gespannen en voelt stress.
Voor een korte periode heeft dit geen nadelige effecten. Integendeel, regelmatig een tijdje onder stress staan heeft een gunstig effect: het systeem wordt getraind, de stressbestendigheid verhoogt.
Als deze reacties te lang aanslepen, ontstaan klachten of zelfs schade aan het lichaam. Men voelt er zich slecht bij. De weerstand tegen ziekten verzwakt waardoor men vatbaarder wordt voor infecties. 'Slapende virussen' slaan toe en veroorzaken bijvoorbeeld koortsblaasjes. Ook het helingsproces wordt verstoord. Niet iedereen reageert echter op dezelfde manier. De één krijgt makkelijk hoofdpijn, de ander maaglast.
Stresssignalen
Stressklachten of signalen waarschuwen dat de spanning te hoog oploopt. Lichamelijke klachten Emotionele klachten Verstandelijke klachten Veranderingen in gedrag
Ze kunnen afzonderlijk of samen voorkomen. Vooral de veranderingen in het functioneren zijn belangrijke tekens.
Stress: dagelijkse kost
Bijna elke gebeurtenis of situatie kan uw doelen bedreigen en zo stress veroorzaken. Men raakt gemakkelijker gespannen als:
Wie te maken heeft met een verlies zoals bij het verlies van een partner, een relatie, gezondheid, werk, raakt gemakkelijker gespannen of moedeloos.
Voor iedereen anders
Stresserende situaties en de reacties erop zijn erg verschillend want: Leren haalbare doelen stellen, het goed leren inschatten van de eigen mogelijkheden, vaardigheden leren om doelen bij te sturen, leren aanspreken van sociale steun en leren omgaan met eigen stressreacties zijn aangrijpingspunten om stress voor zichzelf te leren voorkomen en beheersen.
Omgaan met stress
Spoor uitlokkende factoren op.
Verander de manier waarop je naar de situatie kijkt.
Zorg regelmatig voor ontspanning.
Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
Zorg voor een goede organisatie en planning. Toon emoties. Zoek steun bij anderen.
Leer neen zeggen. Een gezonde geest in een gezond lichaam.
Veel spanningen komen voor of nemen toe in gelijkaardige situaties, in contact met dezelfde mensen of op bepaalde ogenblikken van de dag. Spoor deze situaties op en ga na of u deze kan veranderen. Als de situatie niet veranderd kan worden, kan de stress verminderen door de kijk op de situatie te veranderen of door te werken aan de gevoelens die de stress oproept.
Iedereen kijkt met een bepaalde bril naar de wereld om zich heen. Deze bril kan leiden tot heel wat spanning. Oefen om dezelfde situaties eens te bekijken door de ogen van iemand anders. Verwacht u niet teveel of onrealistische dingen ? Legt u uzelf geen te hoge normen op ?
Het lichaam is goed bestand tegen een kortdurende stressreactie. Als korte periodes van stress afgewisseld worden met ontspanning komt het lichaam weer tot rust. Neemt u af en toe een rustpauze in de loop van de dag ? Zorgt u voor voldoende ontspanning?
Zoek een positieve uitlaatklep voor de frustraties in uw leven. Ga wandelen, sporten, zoek een hobby... Ook zomaar niets doen kan heel ontspannend werken.
Drink geen extra alcohol en reageer u niet af op uw omgeving. Gebruik medicatie steeds in overleg met uw arts.
Goed gedoseerde lichamelijke activiteit is een goede manier om de vrijgekomen energie af te reageren. Een vast moment afspreken met anderen helpt om vol te houden.
Maak een lijst van de dingen die u moet of wil doen. Leg prioriteiten vast. Zo loopt u minder kans om iets te vergeten en vergroot het gevoel van controle. Aanvaard dat de minder dringende dingen niet onmiddellijk gebeuren.
Als u emoties kan uiten, vermindert de spanning. Dit kan door te praten of door alles van u af te schrijven.
Zorg voor voldoende contacten met anderen. U kan stresserende gebeurtenissen beter hanteren als u kan terugvallen op mensen op wie u kan rekenen en met wie u gevoelens kan delen. Een goed gesprek of een luisterend oor verminderen de spanning.
Veel mensen zeggen steeds ‘ja‘ als iemand hen iets vraagt. Op korte termijn geeft dit een goed gevoel. Op lange termijn werkt dit negatief. Men kan immers niet al die beloftes houden. Het gevolg daarvan is overbelasting en spanning.
Een gezonde leefwijze bevordert de veerkracht. Zorg voor voldoende slaap, gezonde voeding , voldoende lichaamsbeweging, gevoel voor humor. Wees matig met alcohol- en koffiegebruik. Let op uw gebruik van medicatie en op uw rookgedrag.
Publicaties
