Veilig zonnen
De warmte en het licht van de zon bezorgen de meeste mensen een aangenaam gevoel. Maar zonnestralen kunnen ook schadelijk zijn.
Zonnestralen
Zonlicht bestaat onder meer uit infraroodstralen en drie soorten ultravioletstralen.
- Infraroodstralen veroorzaken roodheid en opwarming van de huid. Ze kunnen leiden tot een verhit gevoel en een zonnesteek.
- De UVA-stralen zorgen voor een snelle maar kortstondige bruining van de huid, zijn verantwoordelijk voor een vroegtijdige huidveroudering en kunnen huidkanker veroorzaken.
- De UVB-stralen bezorgen een trage maar langdurige bruintint. Ze kunnen ook zonnebrand veroorzaken en spelen eveneens een rol bij het ontstaan van huidkanker.
- De UVC-stralen zijn zeer schadelijk, maar worden tegengehouden door de ozonlaag en bereiken de huid niet.
Top >
UV-index
Tijdens de zomermaanden vermeldt het KMI in het weerbericht de verwachte UV-index. Dit is de voorspelde hoeveelheid UV-straling die op de middag bij een wolkeloze hemel het aardoppervlak zal bereiken. De waarden worden internationaal op dezelfde manier weergegeven. In België blijft de UV-index meestal onder de 8 maar op het strand kan die hoger zijn. Hoe hoger de UV-index, hoe meer risico op huid- en oogletsels.
UV-index | UV-intensiteit | Verbranding van de huid |
1-2 | zeer laag | vrijwel niet |
3-4 | laag | langzaam |
5-6 | matig | gemakkelijk |
7-8 | hoog | snel |
9-10 | zeer hoog | zeer snel |
De sterkte van de UV-straling wordt beïnvloed door de stand van de zon, de dikte van de ozonlaag, de bewolking, stofdeeltjes, het weerkaatsend vermogen van de omgeving en de hoogte waarop men zich bevindt.
Top >
Voordelen van zonlicht
Zonnestralen geven een warm en knus gevoel. Men voelt zich minder snel vermoeid, is minder prikkelbaar en kan zich beter concentreren. Een gebrek aan zonlicht kan leiden tot voorjaarsmoeheid of zelfs winterdepressie.
De zon helpt de huid ook vitamine D aan te maken, belangrijk voor de versteviging van de beenderen, de celgroei, het afweersysteem, de hormoonhuishouding en het zenuwstelsel. Dagelijks een kwartiertje zonlicht op handen, armen en gezicht is voldoende om de nodige dosis vitamine D te krijgen.
De huid wordt dikker en maakt bovendien pigment aan dat het zonlicht een beetje filtert en zorgt voor een bruin kleurtje. Ook op sommige huidaandoeningen (bv. psoriasis) heeft zonlicht een gunstige invloed.
Top >
Huidtypes
Niet iedereen reageert hetzelfde op zonnestralen. Hoe snel men verbrandt, is onder andere afhankelijk van het huidtype. Wie een bleke huid heeft, moet meer voorzorgen nemen dan iemand met een donkere huid.
Huidtype | Verbrandingservaring | Bruining | Vaak voorkomende uiterlijke kenmerken |
1 | verbrandt zeer snel | wordt niet bruin | zeer lichte huid, vaak sproeten, rossig of lichtblond haar, blauwe ogen |
2 | verbrandt snel | wordt langzaam bruin | lichte huid, blond haar, lichte ogen |
3 | verbrandt zelden | wordt gemakkelijk bruin | licht-getinte huid, donkerblonde tot bruine haren, vaak donkere ogen |
4 | verbrandt bijna nooit | bruint zeer goed | getinte huid, donkere haren en ogen |
Ook de gebruikte beschermende factoren, de tijd in de zon, de ondernomen activiteiten, bepalen mee de snelheid waarmee u verbrandt.
Die verschillende factoren maken het moeilijk om aan te geven hoelang je bij een bepaalde UV-index in de zon mag blijven. Algemeen neemt men aan dat iemand met huidtype 2 (= het meest voorkomend in onze streken) bij een UV-index van 5-6 ongeveer 25 minuten onbeschermd in de zon kan blijven vooraleer te verbranden.
Top >
Bescherming van de huid
Zonneproducten
- Kies producten met zowel een UVA- als UVB-filter en met poeders. Gebruik ze om de huid te beschermen en niet om langer in de zon te blijven.
- Gebruik producten met een hoge beschermingsfactor. Deze factor geeft aan hoelang men in de zon kan blijven zonder te verbranden. Een beschermingsfactor 30 betekent dus dat je in principe dertig keer langer in de zon kan blijven dan zonder bescherming. Hoe hoger het getal, hoe beter de bescherming maar niet alle producten gebruiken dezelfde norm. Een hoge beschermingsfactor voorkomt roodheid en verbranding maar gaat bruinen niet tegen. Internationaal wordt nu de term SPF of Sun Protection Factor gebruikt. Meer precieze informatie vind je op www.veiligindezon.be.
- Smeer bij voorkeur een kwartier vóór je in de zon gaat en herhaal om de twee uur. Vergeet vooral minder evidente plekjes niet, zoals oogleden, de oren, de onderkant van de voeten, de achterkant van de knieën, de neus, ...
- Gebruik voldoende zonnecrème bij elke buitenactiviteit zoals wandelen, fietsen, tennissen, in de tuin werken. Om het lichaam van een volwassene te beschermen zijn ongeveer 35 gram of zes koffielepels nodig. Bij strandspelen, zwemmen in zee of in een openluchtzwembad of als je veel transpireert, is een waterbestendig zonnebrandproduct (waterproof) echt nodig.
- Kies een crème, gel, lotion, olie of melk naargelang je persoonlijke voorkeur. Ze beschermen allemaal even goed.
- Wees op je hoede voor producten met aanduidingen zoals 'sun block' of 'totale bescherming'. Dergelijke producten kunnen nooit een volledige bescherming geven.
- Blijf jezelf beschermen ook wanneer je al een bruin tintje hebt. Een bruine huid beschermt niet tegen de negatieve effecten op lange termijn.
Kledingtips
UV-straling wordt door textiel gedeeltelijk weerkaatst, opgeslorpt of doorgelaten.
In sommige kledingstukken staat op een label de UPF of Ultraviolet Protectie Factor. Deze geeft de bescherming van het kledingstuk tegen UV-straling weer. Niet overal ter wereld wordt dezelfde standaard gebruikt. Volgens Europese normen is een kledingstuk met een UPF hoger dan 30 'UV-beschermende kledij', materiaal met een UPF hoger dan 50 'UV-ondoorlaatbaar'.
- Hoe dichter een stof geweven is, hoe meer zij de huid bedekt en hoe minder licht zij doorlaat. Polyesther beschermt beter dan katoen.
- Het soort materiaal is niet de meest belangrijke factor voor de UV-becherming maar bepaalt wel vaak het draagcomfort.
- Donkere kledij biedt een betere UV-bescherming dan witte, zolang je niet zeer actief bezig bent en intens zweet.
- Nieuwe kledij beschermt vaak minder dan wanneer ze reeds gewassen is. Dit geldt zeker voor katoen.
- Belangrijk is dat de kledij droog blijft want UV-stralen gaan gemakkelijker door natte stoffen.
Bescherming van de kinderhuid
Een kinderhuid is extra gevoelig voor de zon. Het natuurlijk beschermingsvermogen van de huid is nog onvoldoende ontwikkeld. Jonge kinderen kunnen slechts vijf tot tien minuten onbeschermd in de zon zonder te verbranden. Een kinderhuid herstelt ook trager van zonnebrand.
Iedereen wordt geboren met een eigen 'zonnekapitaal'. Dit is een bepaald aantal uren die men tijdens het hele leven in de zon kan doorbrengen. Hoe beter men kinderen tegen de zon beschermt, hoe meer 'zonnekapitaal' ze overhouden en hoe kleiner de kans dat hun huid op latere leeftijd veel schade ondervindt van de zonnestralen.
Tips om de kinderhuid te beschermen
- Laat kinderen nooit direct in de zon komen zonder bescherming met aangepaste kledij, accessoires en de juiste zonneproducten. Kinderen jonger dan 1 jaar moeten in de schaduw blijven. Plaats een parasol op de kinderwagen.
- Bescherm kinderen met een wijd, droog T-shirt. Natte kleding laat UV-straling sneller door.
- Vermijd spelen in de zon tussen 12 en 16 uur.
- Zet kinderen een zonnehoedje of pet op.
- Laat kinderen een zonnebril dragen. Dat is geen overbodige luxe!
- Smeer lichaamsdelen die rechtstreeks in contact komen met de zon in met een dikke laag zonnecrème met hoge beschermingsfactor, speciaal voor kinderen. Deze bevatten meestal minder chemische filters en verkleinen daardoor de kans op allergische reacties. Test het product eventueel eerst op een beetje huid.
- Laat kinderen voldoende water drinken om het verloren vocht weer aan te vullen.
- Plaats zonneschermen in de auto. Glas laat immers UV-stralen door.
- Laat kinderen onder de 16 jaar nooit onder de zonnebank gaan.
Top >
Overdaad schaadt
Onbeschermd en/of te lang in de zon blijven, verhoogt de kans op vervelende en soms ernstige gevolgen op korte en lange termijn, zoals uitdroging, zonnebrand, zonnesteek, zonneallergie, huidveroudering, huidkanker, oogbindvliesontsteking, staar, verergering van bepaalde huidaandoeningen en nog zoveel meer.
Zonnesteek
Wanneer de zon lange tijd op het hoofd of in de nek heeft geschenen, kan u de lichaamswarmte en de warmte van buiten niet voldoende afvoeren. Hoofdpijn, misselijkheid, duizeligheid, verwardheid en spierverzwakking kunnen het gevolg zijn.
Vooral kinderen en mensen met een bleke huid en blond haar zijn er gevoelig voor.
Ga direct uit de zon bij de eerste symptomen. Ga halfzittend in de schaduw liggen en maak knellende kleding los. Zorg voor verkoeling door natte doeken op je hoofd te leggen. Drink veel water en gebruik wat extra zout. Raadpleeg een arts.
Huidveroudering
Onder invloed van UV-straling verliest de huid aan elasticiteit, veroudert sneller (pigmentvlekken, rimpels, leerachtige, droge huid) en wordt gevoeliger voor jeuk. Je krijgt pukkeltjes. Hoe meer je sinds je kindertijd in de zon bleef, hoe meer zichtbare rimpels je krijgt.
Zonneallergie
Bij een zonneallergie ontstaan jeukende bultjes of blaasjes op de huid die blootgesteld is aan de zon. Meestal verdwijnen ze binnen een paar dagen. Blijf uit de zon of gebruik een goed zonneproduct met hoge beschermingsfactor, bv. factor 50+.
Soms is een reactie op bestanddelen van een zonnecrème de oorzaak van een allergie. De huid is dan meer schilferend of juist nat. Allergietests bij een huidspecialist zijn soms nodig om dit te achterhalen.
Ogen
De zon is ook gevaarlijk voor de ogen. Een verbranding van het oogbindvlies kan leiden tot ontsteking. De zon kan ook zorgen voor een versneld optreden van cataract of staar. Hierbij wordt de lens aangetast waardoor het zicht vertroebelt. Een goede zonnebril is onmisbaar zodat de ogen geen schade kunnen oplopen.
Huidkanker
Huidkanker ontstaat vooral bij personen met een bleek huidtype en is afhankelijk van de totale UV-dosis die de huid door de jaren heen te verwerken krijgt. Hoe groter deze hoeveelheid, hoe groter het risico later. Bij het kwaadaardig melanoom zou er een verband bestaan met zonnebrand tijdens de kinder- en tienerjaren. Bescherm kinderhuid dus extra tegen de zon! Ook het veranderde zongedrag speelt een rol in het ontstaan van melanoom: in de week binnen werken en in het weekend van de zon(nebank) genieten.
Top >
Nuttige weetjes
- De hoeveelheid UV-straling hangt af van de hoogte van de zon, niet van de hoogte van de temperatuur. Dus, op een koele heldere zomerdag kun je even gemakkelijk verbranden als wanneer het bloedheet is.
- Wolken houden de UV-straling gedeeltelijk tegen. Hoe meer bewolking, hoe minder UV-licht de aarde kan bereiken. Maar wolken weerkaatsen ook zonlicht. Ook bij een bewolkte hemel kun je dus verbranden!
- Zonnestralen weerkaatsen in de omgeving zodat je zelfs in de schaduw of onder een parasol niet volledig veilig bent.
- Sommige geneesmiddelen kunnen in combinatie met zonlicht tot allergische reacties leiden. Vraag raad aan je huisarts en lees de bijsluiter.
- Water laat zonnestralen door. Door de voortdurende afkoeling in het stromende water voel je het verbranden niet.
- Producten tegen muggenbeten, parfum of andere cosmetica kunnen onder invloed van de zon allergische reacties veroorzaken.
- Roken verhoogt de gevoeligheid van de huid voor zonnestraling. Je verbrandt sneller en heftiger als je rookt! Ook de huidveroudering treedt sneller op door de combinatie roken en zonnen of onder de zonnebank gaan.
- Zon en alcohol verdragen elkaar slecht. Alcohol verwijdt de bloedvaten nog eens extra. Dit kan zonnebrand verergeren.
- Zonlicht op een recent litteken kan ervoor zorgen dat het litteken donkerbruin kleurt. Je kunt het voorkomen door met een litteken minstens zes maanden uit de zon te blijven of indien dat niet mogelijk is elke drie tot vier uur in te smeren met een lippenbalsem met een heel hoge UV-beschermingsfactor.
Top >
Tips
- Laat de huid voorzichtig aan de zon wennen. Ga niet te lang in de zon en gebruik een zonneproduct met hoge beschermingsfactor (minimaal factor 25 voor kinderen en 15 voor volwassenen).
- Vermijd buitenactiviteiten wanneer de zonnestraling het felst is (tussen 12 en 16 uur), vooral op dagen waarop de UV-index meer dan 6 bedraagt. Zoek ook de rest van de dag wat vaker de schaduw op.
- Breng om de twee uur een zonneproduct met voldoende hoge beschermingsfactor aan in voldoende mate, ook vóór het baden. Zelfs met zonnebescherming blijf je het best niet te lang in de zon.
- Drink voldoende water. Door het zweten, verlies je immers veel vocht.
- Smeer je lippen in met een lippenbalsem voor de zon.
- Draag beschermende kledij. Tracht wat langer en vaker een lange broek en een T-shirt of blouse met lange mouwen te dragen.
- Zet een hoed of pet op die de zon uit je gezicht houdt en ook de oren en nek beschermt.
- Kies een zonnebril met UVA- en UVB-bescherming.
- Droog je onmiddellijk goed af als je uit het water komt. Waterdruppeltjes op de huid hebben een lenseffect, wat zonnebrand in de hand werkt. Smeer je erna ook onmiddellijk terug in.
- Neem na het zonnen een lauw bad of douche. Breng daarna een goed aftersun-product aan. Ingrediënten zoals aloë vera, komkommer, jojoba of kamille herstellen de vochtbalans en verzachten de huid. Ze helpen echter niet om de huidveroudering die door het zonnen ontstaat om te keren.
Top >
Folder
Top >
