Koorts

De lichaamstemperatuur wordt geregeld door de hypothalamus. Dit is een soort thermostaat die zich in een aanhangsel van de hersenen bevindt. De normale temperatuur ligt tussen 35,8 en 37,5°C. ‘s Ochtends is de lichaamstemperatuur het laagst, in de late namiddag het hoogst. 

Medisch gezien wordt een hoge lichaamstemperatuur pas vanaf 38°C gedefinieerd als koorts. Tot 38°C is er eerder sprake van een temperatuursverhoging.

Koorts op zich is geen ziekte. Het is een natuurlijke reactie van het lichaam om zich te verdedigen tegen bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers.

• Temperatuursverhoging komt onder meer voor:
  • bij lichte infecties;
  • als je kind tanden krijgt;  
  • als je kind te warm is aangekleed;  
  • bij heel warm weer;
  • na een huilbui.
    
    
• Koorts treedt onder meer op:
  • bij een kinderziekte;
  • bij een infectie van de luchtwegen, urinewegen, darmen of het centraal zenuwstelsel;
  • soms na een vaccinatie.

Wanneer meten?

• Als je ongerust bent.
• Als je kind volgende symptomen heeft:
  • warm aanvoelen;
  • zich anders gedragen dan normaal;
  • minder of meer slapen;
  • minder of niet eten of spelen;
  • meer huilen;
  • lastig zijn;
  • bleek zien of rode wangen hebben;

Koorts meet je in principe ’s ochtends en ’s avonds. Herhaaldelijk meten of controleren van de lichaamstemperatuur is meestal niet nodig. Afhankelijk van de situatie kan het echter noodzakelijk zijn om vaker te controleren.  

Waarmee meten?

Gebruik voor kinderen jonger dan drie jaar een elektronische of digitale thermometer, die goedgekeurd is. Je herkent hem aan de Belgische leeuw of de Europese E en een jaartal. 

Hoe meten?

Bij kinderen jonger dan drie, is een temperatuurmeting in de anus de meest betrouwbare methode.

• Leg de baby op de rug en fixeer de beentjes.
• Doe indien nodig wat vaseline of babyolie aan de punt van de thermometer, zodat deze snel naar binnen glijdt.
• Zorg ervoor dat de thermometer ongeveer twee centimeter diep zit. Let er evenwel op dat je de thermometer niet verder duwt als je weerstand ondervindt.
• Hou de thermometer op zijn plaats tot je het geluidssignaal hoort.
• Reinig de thermometer na de meting met ontsmettingsalcohol 70°.
• Noteer de lichaamstemperatuur en het uur van de meting.  

Als stelregel geldt dat hoge koorts (meer dan 39°C) gevaarlijker is naarmate men jonger is. Dus hoe jonger het kind, hoe minder lang je mag wachten om een arts te consulteren. Belangrijk is om ook steeds andere signalen in het oog te houden.

Baby’s jonger dan drie maanden

Raadpleeg steeds een arts als de lichaamstemperatuur meer dan 38°C bedraagt.

Baby’s tussen drie en zes maanden

Raadpleeg een arts als de lichaamstemperatuur meer dan 39°C bedraagt. Want op die leeftijd hebben kinderen minder weerstand tegen infecties en is de kans op uitdroging groter.

Kinderen ouder dan zes maanden

De hoogte van de temperatuur is minder belangrijk dan het gedrag. Heeft het kind koorts, maar speelt het gewoon en reageert het normaal, is er meestal niet zoveel aan de hand en hoef je niet onmiddellijk een arts te raadplegen.

Een doktersbezoek is wel nodig als het kind:

• lusteloos, suf of in de war is;
• slechts moeizaam kan worden gewekt, amper beweegt en nauwelijks of niet reageert als je het aanspreekt;
• ononderbroken en monotoon kreunt, jammert of dreint, of ontroostbaar huilt;
• een veranderde huidskleur heeft of huiduitslag krijgt; 
• geen eetlust heeft en meer dan één maaltijd weigert te eten of te drinken;
• uitgedroogd is: minder natte luiers, droge lippen, ingevallen ogen; 
• stuipen krijgt;
• moeilijk of langdurig versneld ademhaalt;
• een stijve nek of splinter- of puntbloedingen heeft (rode of blauwe vlekjes die niet kunnen worden weggedrukt);
• braakt;
• diarree heeft;
• koorts krijgt na een val;
• meer dan 40°C koorts heeft;
• langer dan 48 uur koorts heeft.

Bij een verkoudheid, een keel- of oorontsteking wordt vaak te veel belang gehecht aan koorts. Hoe een kind zich gedraagt, geeft over het algemeen een beter beeld van de gezondheidstoestand dan een eenmalige koortsmeting. Bij zulke aandoeningen is koorts een normale en goede reactie van het lichaam die vanzelf verdwijnt zodra de vijandelijke cellen zijn gedood. Bij veelvoorkomende aandoeningen hoef je de koorts dus niet onmiddellijk te onderdrukken met geneesmiddelen. Dit moet alleen gebeuren als de temperatuur te hoog oploopt of te veel hinder veroorzaakt.

Toch doe je er - zeker bij jonge kinderen - goed aan om te voorkomen dat er ongewenste bijwerkingen optreden.

Veel drinken

Door de hogere lichaamstemperatuur verliest een kind meer vocht dan normaal. Voldoende vocht is dan ook belangrijk om uitdroging te voorkomen, zeker als de koorts gepaard gaat met braken of diarree. Baby's jonger dan zes maanden geef je extra melkvoeding; oudere kinderen geef je het best extra water.  

Om na te gaan of er sprake is van uitdroging, kun je in een plooi van de arm of het been huid vastnemen en weer loslaten. Valt de huid niet meteen terug in de oorspronkelijke positie, is het kind ernstig uitgedroogd en moet je dringend contact opnemen met een arts. 

Luchtige kledij

Een kind met koorts moet het teveel aan lichaamswarmte kwijtraken. Daarom heeft het geen extra kleertjes of dekentjes nodig. 

Het is beter om het kind luchtige kleding aan te trekken en onder een lakentje te leggen. Het liefst in een koele, goed geventileerde kamer met een temperatuur die niet hoger is dan 20°C. Zorg er wel voor dat het kind niet teveel afkoelt.

Lauw bad?

Om een kind met hoge koorts af te koelen, werd vroeger aangeraden om het een lauw badje te geven of het af te sponsen met lauw water. Dit wordt nu afgeraden omdat het geen effect heeft.

In bed?

Bij goed weer hoeft een kind niet in bed te blijven, maar mag het gerust naar buiten. Lichte bezigheden en bewegingen bevorderen zelfs de afkoeling. Zware inspanningen worden afgeraden.

Om het afweersysteem optimaal te laten functioneren, doe je er goed aan om koorts niet altijd meteen te onderdrukken.

Het doel van een behandeling tegen koorts is enkel om het comfort te verhogen, waarbij het al dan niet dalen van de temperatuur van ondergeschikt belang is.

• Bij hinderlijke koorts hoger dan 38,5° tot 39°C, kun je een koortswerend middel geven op basis van paracetamol. Lees altijd aandachtig de bijsluiter om de juiste dosis te bepalen.
• Geef kinderen jonger dan drie maanden nooit geneesmiddelen zonder doktersadvies.
• Kinderen ouder dan drie maanden kun je eenmalig – en in afwachting van een raadpleging bij een arts – een koortswerend middel geven op basis van paracetamol.
  • Lees steeds de bijsluiter om de juiste dosis te kennen Die is afhankelijk van het lichaamsgewicht van je kind.
  • Siroop krijgt de voorkeur. Indien deze wordt afgeleverd met een pipet, kun je de dosering volgens het lichaamsgewicht aflezen.
  • Suppo’s worden niet aangeraden voor jonge kinderen omdat de concentratie in het bloed te wisselend is en omdat je ze moeilijk kan doseren. Geef daarom enkel suppo’s wanneer toediening van siroop niet mogelijk is, bv. door braken.
• Geef kinderen:
  • geen acetylsalicylzuur (aspirine);
  • geen koortswerende middelen voorafgaand aan een geplande vaccinatie. Het is niet bewezen dat dit de koorts, die kan ontstaan na de inenting, zal tegengaan. Bovendien kan het onderdrukken van deze koorts leiden tot een verminderde respons op het vaccin
• Gelijktijdig of alternerend gebruik van producten is niet aangewezen, want het verhoogt de kans op bijwerkingen en het risico op een foute dosering.