HomeActueelStandpuntenStandpunten 2020

Waarom?

Een jonge vrouw kiest voor euthanasie wegens ondraaglijk psychisch lijden. Het assisenproces dat daarover vandaag gevoerd wordt tegen de drie betrokken artsen, beroert de gemoederen. Voor- en tegenstanders van euthanasie grijpen de zaak aan om hun standpunt te verdedigen. Dat daarbij meer dan eens details uit het privéleven van de vrouw te grabbel worden gegooid, maakt het des te pijnlijker. Het wringt. Want waarom moet het tot een assisenproces komen over zoiets fundamenteels als de beslissing over leven en dood? 

Slechts vier procent van de Vlamingen ziet een verblijf in een woonzorgcentrum zitten als ze later zorgbehoevend worden. Zo bleek uit een enquête van de krant Het Nieuwsblad. Blijkbaar hebben we helemaal geen goed oog op de zorg in onze laatste levensfase. Nochtans moeten woonzorgcentra aan heel wat kwaliteitsnormen voldoen, af te turven in jaarlijkse rapporten. En toch komen we er liever niet terecht. Het wringt. Want waarom moeten we ons nu al zorgen maken over onze oude dag? 

Een kwart van de Belgische veertigplussers neemt statines om het cholesterolgehalte te verlagen, zo bleek uit een recente studie van het Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg. Nochtans wegen de voordelen lang niet altijd op tegen de nadelen. De geneesmiddelen kunnen voor aanzienlijke bijwerkingen zorgen. En toch nemen we ze. Het wringt. Want waarom slikken we pillen die we mogelijk niet nodig hebben? 

Drie keer waarom. Het is niet toevallig. We streven allemaal kwaliteit van leven na. Een gelukkig leven is ons hoogste goed. Onze medische zorg behoort tot de beste ter wereld. En toch hebben we nog nooit zo met dat leven geworsteld. Of het nu over euthanasie gaat, over ouderenzorg of over geneesmiddelengebruik, we slagen er keer op keer in om het verkeerde debat te voeren en de vragen die er echt toe doen uit de weg te gaan. 

We zijn heel sterk in binair denken in termen van probleem en oplossing. Onze gezondheidszorg blinkt uit in antwoorden bieden op de voorlaatste vraag. Maar de laatste en belangrijkste vraag gaan we uit de weg. Waarom leven we? Waarom doen we wat we doen? Het lijkt alsof we schrik hebben voor het antwoord. 

Terwijl dat antwoord nochtans belachelijk simpel is. Niemand is onsterfelijk. Hoe goed onze medische zorg ook is, vroeg of laat duikt er een probleem op dat niet meer op te lossen is en moeten we toch die laatste vraag rond zingeving formuleren. Het hoeft niet eens erg te zijn dat de medische zorg daar geen antwoord op heeft. Als het zover is, dan willen mensen in de eerste plaats kwaliteit van leven, in plaats van zo lang mogelijk te leven. Wat dan telt, is zorgend nabij zijn. Wat op zo’n moment het verschil maakt, is een gevoel van diepe geborgenheid. 

Daar bestaat een heel mooie term voor: crustatieve zorg, van het Latijnse woord crusta, wat schelp betekent. Crustatieve zorg biedt mensen figuurlijk een schelp aan om hen te omringen, in liefdevolle breekbaarheid. Het is een vorm van zorg die de waarom-vraag niet uit de weg gaat, ook al vergt het tijd om ze te beantwoorden. Het is zorg die toelaat om samen op weg te gaan. Pas als we vanuit de laatste vraag durven te handelen, kunnen we echt zorg dragen voor elkaar.

Luc Van Gorp, voorzitter CM, januari 2020