HomeActueelStandpuntenStandpunten 2021

Gezonde jobs

Tijd. Dat is het belangrijkste wat mensen vragen wanneer ze door ziekte of een ongeval buiten strijd zijn. De tijd kunnen nemen om te herstellen van kanker, een depressie of zware rugproblemen. En de tijd krijgen om weer de oude te worden of om de ziekte te aanvaarden en te leren leven met de beperkingen. Het is een van de meest gehoorde opmerkingen in een grootschalige bevraging die CM voerde naar de ervaringen, noden en verwachtingen van mensen die arbeidsongeschikt zijn.

Logisch, zou je denken, maar jammer genoeg is het nog altijd geen evidentie. Van alle mensen die in het onderzoek aangaven ervaring te hebben met werkhervatting, voelde meer dan een op de vijf zich gedwongen om aan het werk te gaan. Ongeveer evenveel deelnemers zeggen openhartig dat ze onvoldoende hersteld waren en te vroeg herbegonnen zijn met werken.

Het zegt veel over de stigma’s waar mensen die langdurig ziek zijn nog altijd mee geconfronteerd worden. Zo erg zullen die rugproblemen wel niet zijn, als iemand in staat is om wandelingen te maken. Wie af en toe afspreekt met vrienden, kan toch niet zo slecht in zijn vel zitten. En moet die collega met een burn-out echt wel maanden thuisblijven?

Op vijftien jaar tijd is het aantal mensen dat al langer dan een jaar arbeidsongeschikt is, meer dan verdubbeld. Met meer dan 470 000 zijn ze ondertussen. Het zijn cijfers om van te duizelen. Durven we nu echt nog te denken dat al die mensen voor hun plezier thuis zitten? Dat zij ervoor kiezen om niet te kunnen werken? En dat we dus vooral druk moeten uitoefenen om de draad zo snel mogelijk op te pikken?

Wie dat beweert, is blind voor de echte problemen. Uiteraard is het cruciaal om zoveel mogelijk mensen opnieuw aan de slag te krijgen en moeten we nog meer inzetten op re-integratie op de werkvloer. Maar nog belangrijker is om ons de vraag te stellen hoe het komt dat zoveel mensen langdurig out zijn. Als meer dan de helft van de deelnemers aan onze studie aangeeft dat de arbeidsongeschiktheid verband houdt met het werk – hoge werkdruk, fysiek zwaar werk, slechte relaties met leidinggevenden of collega’s – kunnen we dan niet veel beter voorkomen dat mensen uitvallen en moeten we niet vooral inzetten op welzijn op de werkvloer?

Het zal een totaal-aanpak vergen om deze immense maatschappelijke uitdaging aan te gaan waarbij alle actoren – politiek, werkgevers, vakbonden, ziekenfondsen, … – hun verantwoordelijkheid zullen moeten opnemen. Maar falen is simpelweg geen optie. Mensen werken niet enkel om geld te verdienen. Een job geeft ook zin aan het leven, biedt mensen een sociaal netwerk om op terug te vallen en geeft de voldoening zich nuttig te kunnen maken voor de samenleving. Maar dan moeten we er wel alles aan doen om het werk leefbaar te houden. In plaats van ziek te maken, moet een job gezond houden.

Luc Van Gorp, voorzitter CM