Zwanger? Vergeet je rechten als patiënt niet
Zwanger zijn of een fertiliteitstraject volgen: het is vaak een intense periode vol vragen, hoop en spanning. Je denkt aan echo’s, afspraken, babynamen of hormonen. Maar wist je dat je in die periode ook rechten hebt als patiënt? En dat die écht het verschil kunnen maken? Karen Mullié, expert patiëntenrechten bij CM, legt uit wat je zeker moet weten.
Je hebt recht op kwaliteitsvolle en respectvolle zorg
Tijdens een zwangerschap of fertiliteitstraject heb je veel medische afspraken. Je mag verwachten dat die zorg van goede kwaliteit is. Maar het gaat om meer dan medische handelingen. ‘Respect is minstens even belangrijk’, zegt Karen. ‘Voor jouw wensen, jouw grenzen en jouw waardigheid. Moet je je uitkleden voor een onderzoek? Dan moet dat altijd met respect gebeuren. En je mag aangeven wat jij nodig hebt om je veilig en comfortabel te voelen. Of dat nu gaat over hoe een onderzoek verloopt, wie erbij is of hoe er met jou gecommuniceerd wordt. Je stem telt.’
Je mag vragen stellen en zelf beslissen
Wat houdt een onderzoek in? Wat zijn de mogelijke gevolgen? Welke opties heb je? Je hebt recht op duidelijke uitleg. ‘Bereid je consultaties voor en schrijf je vragen op en durf te vragen. Neem gerust iemand mee die je vertrouwt’, raadt Karen aan. ‘Die kan mee luisteren of je helpen met vragen stellen.’
Je beslist samen met je zorgverlener wat je wel of niet wil. Denk aan de niet-invasieve prenatale test (NIPT) , een epidurale en of je het geslacht van je baby wil weten: jij kiest. ‘Neem gerust tijd om na te denken of om toestemmingsformulieren rustig thuis te lezen. Jij hebt het laatste woord. Maar samen met je zorgverlener beslissen, zorgt voor goede zorg op jouw maat.’
Denk op voorhand na over ingrepen
Hoe groot is de kans op een knip? Wat als er een keizersnede nodig is? ‘Informeer vooraf, zo ben je beter voorbereid en maak je vlotter een doordachte beslissing als het moet’, zegt Karen. ‘Je weet wat er kan gebeuren en kan samen met je zorgverlener keuzes maken die bij jou passen.’
Jij hebt het laatste woord. Maar samen met je zorgverlener beslissen, zorgt voor goede zorg op jouw maat
Karen Mullié
Ook jouw situatie telt
Gezond leven is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Sommigen hebben veel stress, geldzorgen of zitten thuis in een moeilijke situatie. Zorgverleners moeten daar rekening mee houden. ‘Goede zorg begint bij echt luisteren naar iemands situatie’, zegt Karen. Ook de kostprijs van je zorg is belangrijk. Vraag vooraf naar tarieven, extra’s zoals een eenpersoonskamer en wat je ziekenfonds terugbetaalt.
Je kiest zelf je zorgverlener
Je kiest zelf je gynaecoloog, vroedvrouw of fertiliteitsarts. ‘Je mag tijdens je traject ook van arts veranderen’, legt Karen uit. Is je gynaecoloog bijvoorbeeld verbonden aan een Franstalig ziekenhuis, maar wil je in een Nederlandstalig bevallen? Dan kan je veranderen van gynaecoloog. ‘En een tweede opinie vragen mag altijd, dat kan helpen om een doordachtere beslissing te nemen.’
Wat als het niet goed loopt?
Voelt het contact met je zorgverlener niet goed? ‘Probeer te praten, ook al is dat niet makkelijk. Maar jij kent je lichaam het best, vertel wat je voelt’, zegt Karen. Komen jullie er toch niet uit? Dan mag je een klacht indienen. ‘In een ziekenhuis kan je terecht bij de ombudsdienst van het ziekenhuis. Heeft je zorgverlener een privépraktijk, dan kan je terecht bij de federale ombudsdienst.’
Extra rechten bij fertiliteitstrajecten
Naast de algemene patiëntenrechten, zoals goede zorg, duidelijke info en privacy, zijn er specifieke regels die jou extra beschermen. Zo moet het fertiliteitscentrum je goed informeren en psychologische begeleiding aanbieden. Dat is wettelijk verplicht. Ook voor ingevroren eicellen en embryo’s gelden strikte afspraken. Je geeft vooraf schriftelijk toestemming voor wat ermee mag gebeuren en dat wordt vastgelegd in een overeenkomst. ‘Je mag op elk moment stoppen met de behandeling. Dat is jouw recht. Bespreek je twijfels met je arts of psycholoog, zij zijn er om je te ondersteunen in wat goed voelt voor jou. Samen kom je tot keuzes die echt bij jou passen.’
Wil je meer weten over je rechten bij fertiliteitsbehandelingen? Neem een kijkje op www.ikwileenkind.be.