Geloof niet alles wat je online ziet: zo herken je fake news op social media
Wie niet oplet, belandt al snel op #skinnytok of krijgt de ene na de andere extreme fitnesstrend voorgeschoteld. Op TikTok en Instagram geven creators vaak spectaculaire tips om snel gewicht te verliezen, beter te focussen of je plots ‘energieker’ te voelen. Dat advies is zelden wetenschappelijk onderbouwd en kan zelfs gevaarlijk zijn.
Of hoe vaak heb jij al gedacht dat je ADHD hebt, simpelweg omdat je jezelf herkent in een TikTok-filmpje?
Geloof niet alles wat je online ziet. Marleen Finoulst, de drijvende kracht achter Gezondheid en Wetenschap, legt uit hoe je fake news op social media herkent en hoe je veilig kan scrollen, liken en delen.
Social media is een broeihaard van fake news
Op platforms zoals TikTok en Instagram circuleert enorm veel foutieve informatie. Ook – en misschien vooral – over gezondheid en voeding, thema’s die bijna iedereen raken. Dat soort filmpjes wordt massaal bekeken en gedeeld.
Hoe vaker je zulke video’s bekijkt, liket of deelt, hoe meer gelijkaardige content je te zien krijgt. Dat is geen toeval, maar het gevolg van het algoritme achter social media.
‘Het verdienmodel van sociale media is simpel’, zegt Marleen Finoulst. ‘Hoe langer je blijft scrollen, hoe beter. Voor de bedrijven achter die platforms maakt het weinig uit wát je ziet, zolang je maar blijft kijken.’
Zo kom je in een gevaarlijke bubbel terecht
Die constante stroom aan gelijkaardige filmpjes is niet altijd onschuldig. Je belandt in een bubbel waarin je vooral bevestiging krijgt van dezelfde ideeën. Daardoor lijkt het alsof “iedereen” er zo over denkt, terwijl je in werkelijkheid slechts een beperkt stukje informatie te zien krijgt.
Bij trends zoals #skinnytok kan dat zelfs schadelijk zijn, zeker voor jonge mensen of wie worstelt met zelfbeeld en mentale gezondheid.
Tip: merk je dat je vastzit in een stroom gevaarlijke of ongezonde content?
- Op TikTok: houd het filmpje ingedrukt en klik op ‘Niet geïnteresseerd’.
- Op Instagram: klik op de drie puntjes en kies ‘Niet geïnteresseerd’.
Zo stuur je het algoritme bewust bij.
Twijfelen aan de informatie die je online tegenkomt, is geen zwakte. Het is een gezonde reflex.
Marleen Finoulst
Twijfelen is een gezonde reflex
Lijkt iets te mooi om waar te zijn? Dan is dat meestal ook zo. Iedereen kan filmpjes online zetten, maar dat betekent niet dat iedereen expert is. Laat je niet zomaar verleiden door spectaculaire claims of wonderoplossingen.
Koop geen vitaminen, supplementen of afslankproducten zonder advies van een professional. En dubbelcheck altijd de bron.
Denk er eens over na: als je écht zo makkelijk zou kunnen afvallen met een pilletje, waarom hebben dan nog zoveel mensen overgewicht? En als er een wonderkuur tegen vermoeidheid bestond, zou iedereen zich elke dag fris voelen.
Influencers zijn niet altijd betrouwbaar
Veel influencers posten content omdat ze ervoor betaald worden, niet omdat ze overtuigd zijn van het product. Soms wel, maar zeker niet altijd.
Tip: zie je #ad in de caption? Dan gaat het om reclame en krijgt de creator geld voor de post. Neem zulke informatie altijd met een grote korrel zout.
Vraag jezelf af:
- Waarom post deze persoon dit?
- Heeft die persoon hier kennis of opleiding voor?
- Probeert die iets te verkopen?
Let op de bron
Een betrouwbare bron doet een belletje rinkelen. Je weet wie er achter de informatie zit en waar die vandaan komt.
Onafhankelijke en betrouwbare bronnen zijn onder andere:
- Gezondheid en Wetenschap
- Wat Wat
- nws.nws.nws
Als je de bron niet kent of niet kan achterhalen waar de info vandaan komt, is voorzichtigheid geboden.
Tip: TikTok-kanalen die je wel kan vertrouwen? @cmgezondheidsfonds en @zoek.gezond.
Zo herken je betrouwbaar nieuws
-
Je herkent de bron
Is de post die je ziet van een bron zoals VRT, Wat Wat, Gezondheid & Wetenschap of CM? Dan kan je het nieuws vertrouwen.
-
Het doel is duidelijk
Wil iemand iets verkopen of promoten? Wees extra kritisch, zeker bij reclame of gesponsorde content.
-
Niet alles zomaar aannemen
Ook ervaringsdeskundigen en coaches kunnen foutieve informatie delen. Check belangrijke claims altijd bij een betrouwbare bron of een professional die dagelijks met het onderwerp bezig is.
