Logo Christelijke Mutaliteit

Hoogsensitiviteit: mythes en misverstanden

Hoogsensitiviteit: je hebt er vast al over gehoord. Je hoeft TikTok maar te openen of er passeert wel een influencer die zich out als hoogsensitief. Maar kunnen we mensen zomaar in een hoogsensitief hokje plaatsen?

Professor Patricia Bijttebier, hoogleraar ontwikkelingspsychologie en directeur van het KU Leuven Instituut voor Kind en Jeugd, voert al jaren onderzoek naar hoogsensitiviteit. Zij ontkracht enkele hardnekkige mythes en misverstanden.

Mythe 1: Wie hoogsensitief is, moet een diagnose krijgen

Professor Bijttebier: 'Hoogsensitiviteit is geen diagnose zoals ADHD of autisme, maar een persoonlijkheidsprofiel. Wie hoogsensitief is, is gevoeliger voor zijn omgeving. Je kunt hier dus geen officiële diagnose voor krijgen.'

'Net zoals sommige mensen een charismatische persoonlijkheid hebben, kunnen anderen een hoogsensitieve persoonlijkheid hebben. Het gaat om een samenspel van genetische aanleg en levenservaringen.'

Mythe 2: je bent hoogsensitief, of je bent het niet

Professor Bijttebier: ‘Hoogsensitiviteit is geen alles-of-niets-fenomeen, je kunt er wel hoger of lager op scoren.'

'Zie het zo: sommigen zijn erg chaotisch, anderen extreem netjes, en de meeste mensen zitten daar ergens tussenin. Iedereen is in zekere mate gevoelig voor zijn omgeving. Het verschil zit in hoe sterk je die prikkels ervaart.'

'Niemand vindt harde geluiden aangenaam. Maar als een hard geluid bijna fysiek pijn doet, ben je waarschijnlijk gevoeliger dan gemiddeld.'

Mythe 3: hoogsensitiviteit is een nieuwe hype

Professor Bijttebier: 'Mensen waren altijd al in meer of mindere mate gevoelig voor hun omgeving. Hoogsensitiviteit is dus geen modeverschijnsel.'

'Het klopt wel dat er pas de laatste jaren meer onderzoek naar wordt gedaan. Bovendien krijgen we vandaag veel meer prikkels te verwerken dan vroeger. Daardoor ondervinden hoogsensitieve mensen sneller hinder, en is er meer aandacht voor het onderwerp.'

'Omdat het om kenmerken gaat die iedereen in zekere mate heeft, herkennen veel mensen zich hierin.'

Mythe 4: hoogsensitieve mensen zijn negatief ingesteld

Professort Bijttebier: 'Vroeger lag de focus vooral op de negatieve kanten van hoogsensitiviteit, zoals angst of sombere gevoelens. Tegenwoordig is er ook aandacht voor de positieve zijde.'

'Hoogsensitieve mensen halen vaak meer voordeel uit een positieve omgeving. Ze genieten intenser van muziek, kunst of de natuur. Ze merken ook sneller kleine nuances op: iemand die net bij de kapper is geweest, of een sfeer die verandert in een groep. Vaak zijn zij de eersten die dat opmerken.'

Mythe 5: je kunt genezen van hoogsensitiviteit

Professor Bijttebier: ‘Aangezien het geen ziekte is kun je er ook niet van genezen. Dat is ook niet nodig.'

'Ervaar je last, dan kun je wel strategieën ontwikkelen om ermee om te gaan. Ben je hoogsensitief, pas dan – waar mogelijk – je omgeving aan. Wie minder goed ziet, draagt ook een bril.'

'Zo kun je bijvoorbeeld grote groepen vermijden of zorgen voor een rustige werkomgeving.'

Een hoogsensitieve persoonlijkheid: wat is dat precies?

Er bestaat geen eenduidige definitie van hoogsensitiviteit. Uit onderzoek blijkt wel dat mensen met een hoogsensitieve persoonlijkheid vaak gelijkaardig scoren op drie kenmerken.

  1. Gevoeliger voor prikkels 

    Onze zintuigen worden voortdurend blootgesteld aan prikkels. De drempel van wat we aangenaam of onaangenaam vinden, verschilt per persoon.

    Hoogsensitieve mensen zijn minder verdraagzaam voor externe prikkels. Ze hebben sneller last van harde geluiden, sterke smaken, fel licht of intense ervaringen zoals een ritje op de achtbaan.

  2. Minder weerbaar

    Wie hoogsensitief is, scoort gemiddeld lager op emotionele stabiliteit en is vaker introvert. Ze raken sneller van streek als er veel tegelijk gebeurt.

    Een volle agenda, veel taken op het werk of grote groepen kunnen sterke stressreacties uitlokken. Ze ervaren sneller stress en kunnen eerder in paniek raken.

  3. Gevoeliger voor esthetiek

    Hoogsensitiviteit heeft ook duidelijke voordelen. Hoogsensitieve mensen staan vaak meer open voor schoonheid en intellectuele verdieping.

    Ze genieten intenser van kunst, muziek en natuur. Die openheid geldt minder voor verandering: onverwachte veranderingen vinden ze meestal moeilijker.

👉 Kom alles te weten over hoogsensitiviteit