5 vragen over tekenencefalitis (TBE): wat elke reiziger moet weten
Wat is TBE, waar loop je risico en hoe kan je je beschermen tegen deze minder bekende tekenziekte in Europa?
Tijgermug in België: 5 vragen
Lees meerGa je wandelen in Oostenrijk, kamperen in Zweden of de natuur in tijdens een vakantie in Duitsland? Dan is het belangrijk om het risico op tekenbeten en tekenziekten te kennen. Veel mensen denken bij teken alleen aan de ziekte van Lyme.
Maar in Europa circuleert nog een andere, minder bekende ziekte die ernstige gevolgen kan hebben: tekenencefalitis (TBE). Wat is TBE precies, waar loop je risico en hoe kan je jezelf beschermen? We beantwoorden de vijf belangrijkste vragen.
Snel naar je vraag:
1. Wat is tekenencefalitis (TBE) en hoe verschilt het van de ziekte van Lyme?
Tekenencefalitis (TBE) is een virale infectie die door teken wordt overgedragen en het zenuwstelsel kan aantasten. In tegenstelling tot de ziekte van Lyme kan het virus al kort na een tekenbeet worden doorgegeven en veroorzaakt het meestal geen huiduitslag.
TBE wordt veroorzaakt door een virus, terwijl de ziekte van Lyme door een bacterie ontstaat. Daardoor verloopt de besmetting anders. Bij Lyme duurt het meestal minstens 24 uur voordat de bacterie wordt overgedragen. Het TBE-virus kan vrijwel onmiddellijk na een tekenbeet worden doorgegeven.
Bij Lyme ontstaat vaak een rode ring rond de beet. Bij TBE is dat meestal niet het geval.
Een teek is klein en plat. Na het zuigen van bloed zwelt hij op. Controleer na een wandeling altijd je huid, vooral in huidplooien, achter de oren, in de liesstreek en achter de knieën.
2. In welke landen in Europa loop je risico op tekenencefalitis?
Tekenencefalitis (TBE) komt voor in grote delen van Centraal-, Noord- en Oost-Europa. Het risico verschilt sterk per regio. Vooral bosrijke gebieden kunnen een risico vormen, maar de verspreiding van TBE breidt zich wel uit.
Ga je wandelen, kamperen of de natuur in? Check dan vooraf of TBE voorkomt in de regio die je bezoekt.
De ziekte komt onder meer voor in:
- Oostenrijk
- Duitsland
- Zwitserland
- Slovenië
- Kroatië
- Italië
- Tsjechië
- Hongarije
- Polen
- Finland
- Zweden
- Noorwegen
- de Baltische staten
Komt tekenencefalitis ook voor in België?
Ja. Het risico op TBE in België is voorlopig beperkt, maar het virus werd al aangetroffen in Belgische teken. Dat betekent dat waakzaamheid ook in eigen land belangrijk is.
Wil je weten waar recent teken zijn gemeld? Op TekenNet van Sciensano kan je de actuele meldingen raadplegen.
3. Wat zijn de symptomen van tekenencefalitis?
De symptomen van tekenencefalitis beginnen vaak met griepachtige klachten zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn en vermoeidheid. In een tweede fase kan het virus het zenuwstelsel aantasten en ernstige neurologische klachten veroorzaken.
Niet iedereen die besmet raakt, wordt ziek. Ongeveer twee op de drie mensen krijgen geen klachten.
Na een korte herstelperiode kan bij een deel van de patiënten een tweede fase optreden. Dan kunnen ernstigere klachten ontstaan, zoals ontsteking van de hersenen of het ruggenmerg.
Sommige mensen houden langdurige neurologische problemen over aan TBE. Er bestaat geen behandeling voor het virus zelf. Artsen kunnen wel de symptomen behandelen.
4. Hoe kan je jezelf beschermen tegen teken en TBE?
Je kan het risico op een tekenbeet verkleinen door beschermende kleding te dragen, insectenspray te gebruiken en je lichaam na een wandeling te controleren. In risicogebieden kan ook vaccinatie beschermen tegen TBE.
Met deze tips verklein je het risico:
- Draag lange mouwen en een lange broek.
- Stop je broekspijpen in je sokken.
- Draag gesloten schoenen.
- Kies lichtgekleurde kleding zodat je teken sneller ziet.
- Gebruik een insectenwerend middel op onbedekte huid.
- Controleer je lichaam na een wandeling op teken.
Verwijder een teek zo snel mogelijk. Dat verkleint het risico op de ziekte van Lyme. Bij TBE helpt snel verwijderen niet altijd, omdat het virus al kort na de tekenbeet kan worden overgedragen.
Let ook op voeding: Vermijd ongepasteuriseerde melk en zuivelproducten in risicogebieden. Het TBE-virus kan ook zo worden overgedragen.
5. Is een vaccin tegen TBE nodig of aanbevolen?
Vaccinatie tegen tekenencefalitis wordt aanbevolen voor wie naar een risicogebied reist en daar veel tijd in de natuur doorbrengt. Het vaccin biedt een doeltreffende bescherming tegen het virus.
Vaccinatie is vooral zinvol als je:
- reist naar een gebied waar TBE voorkomt;
- veel in de natuur bent;
- gaat wandelen, kamperen of trekken;
- langere tijd in een risicogebied verblijft.
Vaccinatieschema:
- 1e dosis: start
- 2e dosis: na 1 tot 3 maanden → tijdelijke bescherming
- 3e dosis: na 5 tot 12 maanden → 3 jaar bescherming
Vertrek je binnenkort? Dan kan de tweede dosis al na 14 dagen worden toegediend.
Onthoud dit als je naar een risicogebied reist
Het risico op TBE blijft klein, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn.
Daarom is het verstandig om:
✔ je te informeren over het risico op je bestemming;
✔ tekenbeten zoveel mogelijk te voorkomen;
✔ je lichaam na een wandeling of buitenactiviteit te controleren op teken;
✔ met je huisarts te bespreken of vaccinatie voor jou zinvol is.