Jonge mantelzorgers verdienen erkenning en ondersteuning
Jonge mantelzorgers zijn jongeren onder de 25 die thuis extra taken opnemen voor een ziek of hulpbehoevend familielid. Die extra verantwoordelijkheden stellen hun jeugd, schoolleven en vrije tijd flink op de proef. In de Voorkempen doet een gloednieuwe werkgroep er alvast alles aan om deze groep jongeren te bereiken. Netwerkcoördinator Liana Dooms, zelf jaren jonge mantelzorger voor haar mama, geeft tekst en uitleg.
Heel vaak weten jongeren niet eens dat ze mantelzorger zijn.
Liana Dooms
Hoe is de werkgroep ontstaan?
"Onze voorzitster is betrokken bij Bethanië, een psychisch begeleidingscentrum in Zoersel. Zij hoorde steeds meer verhalen van jonge mantelzorgers die rond hun 25ste psychische hulpverlening nodig hadden omdat ze het niet meer trokken. Ze bracht dit thema op het welzijnsoverleg en zo ontstond een gepassioneerde werkgroep. Het is een diverse groep: onze jongste jonge mantelzorgers zijn 15 en 24 jaar, aangevuld met beroepskrachten van lokale besturen, sociale diensten, Bethanië en het ziekenhuis."
Wat is jullie doel?
"We willen jonge mantelzorgers vooral zichtbaar maken en erkenning geven. Heel vaak weten jongeren niet eens dat ze jonge mantelzorger zijn. Het lijkt zo vanzelfsprekend om voor mama, papa of je broer of zus te zorgen. Ze nemen steeds meer taken op totdat ze merken dat hun schoolwerk niet meer klaar geraakt of ze niet meer naar de les kunnen. Op dat moment wordt er afbreuk gedaan aan het jong-zijn. Het is niet erg om zorgtaken op te nemen, maar durf op tijd je grenzen aan te geven.. Het is erg belangrijk dat jonge mantelzorgers nog genoeg ruimte nemen voor zichzelf en voor hun ontwikkeling.”
Waarom focussen jullie op scholen?
"School is een van de belangrijkste structuren in het leven van jongeren. We willen dat scholen begrip kunnen opbrengen voor hun situatie. Neem nu een van onze jonge mantelzorgers die elke ochtend haar jonge broer moest aankleden, klaarmaken, laten eten en naar school brengen. Als die broer een moeilijke ochtend had, kwam zij te laat op school en werd ze afgeschreven als rebels en stout. Niemand had zicht op haar thuissituatie. Die tegemoetkoming en dat begrip van 'we begrijpen waarom je te laat bent' kan al heel veel betekenen."
Het is belangrijk dat jonge mantelzorgers nog genoeg ruimte nemen voor zichzelf en voor hun ontwikkeling.
Liana Dooms
Wat bieden jullie aan?
"We organiseren praatgroepen op woensdagmiddag en woensdagavond in Malle en Zandhoven. Een ervaringsdeskundige van Bethanië leidt het gesprek, zelf ben ik aanwezig en ook andere jonge mantelzorgers. Jongeren kunnen na school bij ons een croque of een broodje eten en gewoon praten over hun ervaringen. We bieden geen psychische hulpverlening - daar zijn we niet voor opgeleid - maar vaak is je verhaal kunnen delen bij mensen in een gelijkaardige situatie al heel waardevol."
Het voelt voortdurend alsof je spreekt uit eigen ervaring?
"Dat is ook zo. Mijn moeder werd ziek toen ik 19 was. Ik werd de primaire mantelzorger omdat papa moest werken en mijn broers en zus studeerden in het buitenland. Mijn hele studententijd heb ik doorgebracht in het ziekenhuis of in de wachtzaal. Ik ben er een beetje ingerold, maar vijf jaar later besef je dan plots dat je een heel groot deel van het huishouden van zes mensen draagt. Toen mama overleed, had ik een identiteitscrisis: wie ben ik zonder dat ik heel de tijd zorg voor iemand? Pas in therapie besefte ik hoeveel ik had opgenomen. Ik was 25, afgestudeerd, had een job, maar was eigenlijk al helemaal uitgeput. Het is goed dat ik mezelf de tijd heb gegund om daarover na te denken. Heb je die luxe niet, dan kan ik me voorstellen dat die zorg een last blijft en dat je eigenlijk heel ver weggaat van jezelf. Daarom ben ik zo'n voorstander om jonge mantelzorgers op tijd te ondersteunen. Ik had niemand in mijn omgeving die snapte wat ik deed. Een gesprek na school met lotgenoten had al een groot verschil kunnen maken."