Waarom vrienden ons gezonder maken
Wanneer voelde jij je voor het laatst écht opgeladen na tijd met een vriend? Volgens prof. Marie-Anne Vanderhasselt, klinisch psycholoog aan de Universiteit Gent, ligt daar precies de kracht van zelfzorg. In haar onderzoek naar de invloed van stress op ons lichaam en brein ontdekte ze het belang van sociale verbondenheid. Haar conclusie is duidelijk: vrienden maken ons gezonder.
De drukste eenzaamheid
‘Ouders van jonge kinderen ontmoeten voortdurend mensen: aan de schoolpoort, in de opvang, tijdens naschoolse activiteiten … Maar omdat alles snel moet gaan, zijn het vaak vluchtige contacten. Dat fenomeen heet de drukste eenzaamheid: je ziet veel mensen maar het voed je niet. Je sociale batterij raakt niet opgeladen. Er ontstaat een gevoel van eenzaamheid dat zich uit in onrust: het voortdurende gevoel bezig te moeten zijn, van de ene activiteit naar de andere hollen. Achter die drukte schuilt vaak een gemis aan échte connectie.’
Sociaal budget
‘We hebben allemaal nood aan vriendschap en het gevoel ergens bij te horen. De roos van vriendschap toont dat we gemiddeld drie tot vijf dichte vrienden hebben, tien goede vrienden, 35 kennissen en daaromheen nog een wijdere kring’, legt prof. Vanderhasselt uit.
‘Iedereen heeft een sociaal budget dat bepaald wordt door zijn of haar situatie. Bij jonge ouders of mensen met een drukke job is dat budget beperkter. In het ideale scenario gaat het grootste deel naar die eerste twee cirkels omdat die relaties het meest bijdragen aan rust en veerkracht.’
Een fijne ontmoeting geeft je energie. Je krijgt het gevoel dat je er weer tegenaan kan.
Marie-Anne Vanderhasselt
Mensen met goede sociale relaties ervaren minder chronische stress en voelen zich rustiger, waardoor het lichaam minder slijt op lange termijn.
Marie-Anne Vanderhasselt
Vrienden geven je vleugels
Een opvallend inzicht uit het onderzoek van Vanderhasselt is dat tevredenheid over je sociale relaties een sterke voorspeller is van gezond ouder worden. ‘Het effect is zelfs groter dan dat van biologische parameters zoals bloeddruk, cholesterol en BMI. Mensen met goede sociale relaties ervaren minder chronische stress en voelen zich rustiger, waardoor het lichaam minder slijt op lange termijn. Stress is één van de grootste oorzaken van lichamelijke slijtage.’
‘Op korte termijn zien we zelfs dat vriendschappen een hormonale boost geven. Er komen hormonen vrij, endorfines, die je een goed gevoel geven en ook dopamine waardoor je verlangt naar meer. Vrienden geven je vleugels. Een fijne ontmoeting geeft je energie. Je krijgt het gevoel dat je er weer tegenaan kan.’
‘Als we praten over zelfzorg ligt de nadruk vaak op het individuele: tijd nemen voor jezelf zoals gaan sporten. Probeer van die me-time ook eens we-time te maken. Denk na over je sociaal budget: wie zie je in je vrije tijd en krijg je daar mentaal rust van? Het is een waardevolle oefening. Zelfzorg draait niet om het aantal mensen dat je ziet, maar om de kwaliteit van de relaties waarin je investeert.’
‘Zelfzorg betekent ook tijd vrijmaken voor iemand anders. Laat de ander deel uitmaken van je me-time: ga samen sporten, doe vrijwilligerswerk, help mee bij een buurtinitiatief … Het heeft bewezen positieve effecten op ons welzijn. Zelfs met een klein sociaal budget kan zelfzorg een gedeeld moment zijn. Het hoeft niet groots te zijn. Het gaat om het besef dat zelfzorg niet altijd om jezelf draait.’
Plant zaadjes bij de mensen die je voeden en stimuleren.
Marie-Anne Vanderhasselt
Vriendschappen evolueren
‘Naarmate we ouder worden, vallen contacten weg en hebben we nieuwe nodig. ‘We worden vrienden met mensen die ons stimuleren om te zijn wie we willen zijn of die gelijkaardige interesses hebben. Durf initiatief te nemen. We onderschatten vaak hoe fijn anderen het vinden wanneer je hen uitnodigt om samen iets te doen.’
Bestaande vriendschappen hebben af en toe vernieuwing nodig. ‘Laat een vriendschap niet alleen teren op oude herinneringen. Doe eens iets anders: bezoek een museum, ga naar een pretpark … Nieuwe ervaringen zorgen ervoor dat je zin krijgt om elkaar opnieuw te zien.’
Bewust kiezen
‘Omdat je sociaal budget niet onbeperkt is, moet je keuzes maken. Iedereen krijgt te maken met vriendschapssnoei. Sommige vriendschappen doven uit. Zo ontstaat er ruimte voor nieuwe. Plant zaadjes bij de mensen die je voeden en stimuleren. Probeer, durf en neem initiatief. Als de klik wederzijds is, vinden jullie elkaar vanzelf.’
‘Een citaat van schrijfster Anaïs Nin sluit hier mooi bij aan: Elke vriend vertegenwoordigt een wereld in ons, een wereld die niet geboren wordt totdat zij arriveren. We vinden nooit alles in één persoon. Daarom hebben we een netwerk van mensen nodig.’
Fundament van je relatie
Tot slot deelt prof. Vanderhasselt een belangrijke boodschap voor ouders in de tropenjaren: ‘Vriendschap is de basis van een gelukkig huwelijk. Investeer in de vriendschap met je partner. Ook dat draagt bij aan je geluk.’
Benieuwd naar meer?
Op dinsdag 21 april organiseert CM-Gezondheidsacademie samen met prof. Vanderhasselt een webinar waarin ze alle inzichten deelt over vriendschap als superkracht. Schrijf je in via www.cm.be/agenda. Prijs: 7 euro, CM-leden 5 euro, CM-leden met verhoogde tegemoetkoming 2 euro.
