75 jaar Samana: ‘Ik geloof in rimpels die de wereld kunnen veranderen’
In dit feestjaar deelt Samana een van de vele verhalen die tonen hoe krachtig het is als je jouw kwetsbaarheid durft delen. Zulke verhalen geven andere mensen kracht en maken van Samana de organisatie die ze is: een steunpilaar voor mensen met een chronisch ziekte en hun mantelzorgers. Het verhaal dat Samana deelt is van Natacha Laeremans (51) uit Gent.
Haar verhaal is er één van verlies en rouw om gezondheid. Enkele jaren geleden stond ze midden in de maatschappij: actief, gezond, gedreven. Vandaag leeft ze met een chronische ziekte die haar dagelijks leven vormgeeft.
Maar wie denkt dat beperkingen haar wereld verkleinen, vergist zich. Haar verhaal gaat ook over veerkracht, engagement en betekenis. Natacha werd een sterke stem in het debat over langdurige ziekte, inclusie en menselijkheid. Ze vertelt waarom ze haar stem gebruikt voor anderen, wat ze hoopt voor de toekomst en welke rol Samana daarin speelt.
Meer dan een statuut
Natacha: ‘Wanneer iemand mij vraagt wie ik ben, moet ik altijd even slikken. Ik vertrek dan meestal vanuit wie ik vroeger was. Een actieve vrouw met een job, een rijk sociaal leven en een hoofd vol plannen. Dat beeld botst zo hard met hoe de maatschappij kijkt naar wie langdurig ziek is.’
‘De vrouw die ik vroeger was, voelt soms als een schim. Maar dat is niet het hele verhaal. De voorbije jaren hebben mij ook dichter bij mijn essentie gebracht. Ik kijk nu veel bewuster naar wat mij energie geeft, waar ik vreugde uit haal. Ondanks alles koester ik daar dankbaarheid voor.’
‘In de ogen van de maatschappij ben je pas iemand als je werkt, hobby’s hebt, een druk leven leidt. Zodra je uitvalt, word je bijna gereduceerd tot je statuut: chronisch zieke. En dat doet iets met je identiteit. Maar tegelijk leer je ook: ik bén meer dan dat statuut.’
Maatschappelijke blik
‘In gesprekken die ik heb met lotgenoten, hulpverleners en vrienden, merk ik steeds dezelfde patronen. De maatschappij is de voorbije jaren harder geworden. Alles moet snel, efficiënt, resultaatgericht. En ons lichaam is daar niet op gebouwd. Ik zie steeds meer jonge mensen uitvallen, net zoals ik. Dat is geen individueel falen. Dat is een structureel probleem. Mensen worden veel te snel in het keurslijf van de bestaande werkcultuur geduwd, ook wanneer die hun realiteit helemaal niet volgt.’
‘Er wordt gesproken over inclusie, over kansen voor mensen met een beperking. Maar in de praktijk blijven het vaak holle woorden. Als je een wisselende gezondheid hebt, is er weinig begrip. Wanneer je solliciteert, merk je meteen dat je statuut meedraait in de selectie. Je raakt nauwelijks door de eerste filter. Dat wringt. Ik ben ervan overtuigd dat veel mensen met een chronische ziekte wél zouden kunnen werken, mochten we vertrekken vanuit de mens: wat kan iemand nog, wat geeft energie, wat is haalbaar?’
Onderschat
‘Na mijn recente operatie had ik hulp nodig om naar afspraken te gaan. Het was een hele zoektocht om telkens iemand te vinden. Sommige mensen sprongen spontaan in en daar ben ik ontzettend dankbaar voor.’
‘Chronisch ziek zijn maakt je chronisch kwetsbaar. Chronisch eenzaam soms ook. En chronisch arm. Tegelijk wordt er van je verwacht dat je blijft reiken naar buiten, blijft organiseren, blijft volhouden. Dat vergt enorm veel moed.’
Lichaam én geest
‘Lichaam en geest werken samen. Als je iets fysiek verliest, heeft dat mentaal een effect. En als je rouwt om je gezondheid, voel je dat lichamelijk. Toch blijft onze zorg sterk gesplitst. Je wordt óf gezien als een psychiatrische patiënt óf als een fysieke. Terwijl de werkelijkheid genuanceerder is.’
‘Soms moet ik mijn medische dossier uitleggen aan nieuwe artsen, omdat systemen niet met elkaar praten. Echt absurd. Je zou als patiënt niet je eigen spreekbuis moeten zijn tegenover vijftien verschillende zorgverleners.’
De ontmoeting met Samana
‘In mijn zoektocht naar steun kwam ik via een vorming bij Samana terecht. Dat was mijn eerste kennismaking en meteen voelde ik: hier word ik gezien. Hier ben ik geen nummer.’
‘Wat Samana uniek maakt, is dat je als deelnemer kan doorgroeien naar iemand die mee de koers uitzet. Je krijgt kansen om je stem te laten horen.’
‘Het contact met lotgenoten is van onschatbare waarde. Door Samana bouwde ik nieuwe vriendschappen op. Mensen die begrijpen hoe het voelt. Die taal hoeft niet meer gezocht te worden, ze is er al.’
Menselijkheid centraal
‘Samana een voorbeeld van hoe een samenleving zou kunnen functioneren. Je wordt bij Samana gezien in je geheel. Niet als chronisch zieke, maar als mens mét een chronische ziekte. Die nuance is belangrijk. Het bepaalt of je iemand reduceert tot hun beperking, of iemand erkent in hun kracht.’
‘Samana zet in op talenten, op mogelijkheden. Dat zou eigenlijk de norm moeten zijn, niet de uitzondering.’
Wens voor de toekomst
’Elk verhaal, elke getuigenis, elke actie die we ondernemen … Dat is elke keer een steentje dat je in het water gooit. Je ziet kleine rimpels. En als genoeg mensen tegelijk kleine steentjes gooien, verandert het wateroppervlak. Dat is mijn hoop voor de volgende 75 jaar Samana.’
‘Ik ben ook ambassadeur van een zachtere wereld. We gaan niets veranderen door druk en sancties. Mensen groeien in veiligheid, niet in angst. Als we zachtheid centraal zetten, voor onszelf en voor elkaar, komt er echte verandering.’
‘Tot slot wens ik dat Samana blijft doen wat het doet. Dat ze zich niet laten platwalsen door druk of angst. Dat ze blijven luisteren naar mensen, blijven verbinding creëren. En dat we samen kunnen toewerken naar een maatschappij waar zorg voor elkaar vanzelfsprekend wordt. Dat zou ik iedereen gunnen.’
Herbeleef de slotshow van 75 jaar Samana
Op 7 december om 14 uur zond Eclips TV de feestelijke slotshow van 75 jaar Samana uit, gepresenteerd door Karolien Debecker en Joris Hessels. Het was een warme, ontroerende ode aan alle mensen die Samana gemaakt hebben tot wat het vandaag is: een plek waar verhalen samenkomen, waar mensen elkaar vinden en waar kwetsbaarheid geen zwakte maar een kracht mag zijn.
Chronisch ziek zijn maakt je chronisch kwetsbaar.
Natacha
Mensen groeien in veiligheid, niet in angst. Als we zachtheid centraal zetten, voor onszelf en voor elkaar, komt er echte verandering.
Natacha