Redacteur test uit: 30 dagen zonder suiker
Wat doet een maand zonder toegevoegde suiker met je lichaam, je hoofd en je humeur? Redacteur Cynthia testte het uit. Dokter An Jacobs geeft uitleg.
Week 1 – Suiker is overal
Op zondag ging ik nog all-in: croissantje, warme chocomelk, een reep chocolade. Maandag startte mijn experiment: een maand zonder toegevoegde suiker. Geen koekjes, frisdrank of ijs meer. Maar ook geen kant-en-klare soep of honing. Want suiker zit écht overal. Bye bye witte pasta, pistolets en diepvriespizza.
Vol goede voornemens trek ik naar de supermarkt waar ik grondig de etiketten lees. Of dat probeer ik toch. Want suiker heeft een heleboel schuilnamen: glucose, dextrose, maltodextrine of agavesiroop. De producten die wel door de keuring raken: skyr, volkorenbrood, tomaten, eieren. Geen feestmenu, wel een begin.
An Jacobs: ‘Suikers zijn koolhydraten, en samen met vetten en eiwitten onze belangrijkste energiebron. Je vindt ze van nature in fruit, melk en granen. Maar ze worden ook toegevoegd aan snoep, frisdrank en veel bewerkte voeding zoals kant-en-klare maaltijden. Die toegevoegde suikers heb je niet in grote hoeveelheden nodig – integendeel. Ze jagen je bloedsuikerspiegel de hoogte in, waarna je vaak in een energiedip belandt.’
‘Veel producten lijken gezonder dan ze zijn. Granola met honing? Gezond imago, maar vaak een suikerbom. Ook yoghurt met vanillesmaak, vruchtensap en vleeswaren bevatten verrassend veel toegevoegde suiker.’
Week 2 – afkicken
Ik hou me aan een vast menu. Twee boterhammen met tomaat en kaas als ontbijt, skyr met noten als tussendoortje, lunch met eitjes of groente. ’s Avonds pas ik mijn maaltijdbox aan: volkoren in plaats van wit, geen zoete sausjes, enzovoort.
Toch zakt mijn humeur al snel onder het vriespunt. Terwijl vrienden tijdens een spelletjesavond pizza bestellen, zit ik te mokken met een bord volkoren couscous en groenten. Mijn concentratie op het werk daalt, en ik droom luidop van pralines bij de koffie.
An Jacobs: ‘Wie veel suiker eet en plots stopt, krijgt soms afkickverschijnselen: hoofdpijn, prikkelbaarheid, vermoeidheid. Suiker geeft dopamine: een beloningsstofje in je hersenen. Stop je daarmee, dan mis je dat effect. Gelukkig herstelt je lichaam zich heel snel: al na een paar dagen nemen de cravings en afkickverschijnselen af.’
Wie veel suiker eet en plots stopt, krijgt soms afkickverschijnselen
Dr. An Jacobs
Week 3 – Het keerpunt
En plots merk ik het verschil. Geen suikerdipjes meer. Minder cravings. En ook fysiek voel ik me beter: fitter, minder opgeblazen. Ik voel me sneller verzadigd en de weegschaal bevestigt wat ik denk: ik ben al een kilo kwijt.
En net wanneer ik denk dat het allemaal best meevalt, volgt de realiteitscheck. Tijdens een etentje op restaurant mag ik niets. Mocktails zijn een no-go, gedeelde gerechten zijn een uitdaging. Terwijl mijn vriendinnen plannen maken voor een cafébezoek straks, zit ik in stilte mijn droge groenten en kip naar binnen te werken. Gezellig is anders.
An Jacobs: ‘Je bloedsuikerspiegel blijft stabieler, en daardoor voelen veel mensen zich al na enkele dagen energieker en helderder in het hoofd. Je hebt ook minder drang naar suiker en grijpt zelden nog naar tussendoortjes.’
Week 4 – Gewoonte wint terrein
Thuiswerken hielp om mijn eetgewoonten vol te houden. Maar zodra ik op verplaatsing moet, wordt het een logistieke operatie. De avond voordien een salade maken, 's ochtends boterhammen smeren, yoghurt met noten in een potje stoppen … Vroeger kocht ik onderweg gewoon een belegd broodje, nu kan dat niet meer.
Wat me raakt, is hoe mijn omgeving probeert mee te doen. Een vriendin vervangt chips door rauwkost. Ik waardeer de inspanningen. Maar kerstomaten met yoghurtdip zijn geen nacho’s met kaassaus.
Ook mijn ouders doen hun best: na een barbecue verschijnt een pot suikerarm ijs. Op het etiket lees ik dat er toch suiker in zit. Meteen zie ik de teleurstelling op mijn mama's gezicht. Ze had die veel te dure pot speciaal voor mij gekocht. Ai.
An Jacobs: ‘Helemaal zonder suiker leven is niet nodig en moeilijk vol te houden. Toegevoegde suikers beperken is wel zinvol. Laat je niet vangen door ‘gezonde’ alternatieven zoals honing of kokosbloesemsuiker: dat blijft suiker, hoewel ze meer andere voedingsstoffen kunnen bevatten. Let ook op met producten die als ‘suikervrij’ gepromoot worden: ze bevatten vaak zoetstoffen of extra vetten. Die zijn niet altijd beter voor je lichaam.’
‘Wil je minder snelle suikers eten, focus dan op onbewerkte voeding en kies voor volkorenproducten: die geven je lichaam trage energie en houden je langer verzadigd.’
Wil je minder snelle suikers eten, focus dan op onbewerkte voeding en kies voor volkorenproducten
Dr. An Jacobs
Conclusie
Ik hield het een maand vol zonder toegevoegde suiker. En eerlijk? Dat viel beter mee dan gedacht. Mijn zin in zoet verdween, mijn energie steeg. Maar het was ook lastig: plannen, nee zeggen, sociale situaties ontwijken. Je doet het dus vooral voor jezelf, niet om populair te zijn aan tafel.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is 25 gram toegevoegde suiker per dag een gezond maximum – dat is zes theelepeltjes. Die grens bereik je snel, zelfs zonder frisdrank of dessert.
Ik ga niet permanent suikervrij leven. Daarvoor is het leven te kort en taart te lekker. Maar bewuster? Absoluut.
An Jacobs: ‘Volhouden lukt het best als je niet alles verbiedt. Laat jezelf af en toe toe om van iets écht lekkers te genieten, zonder schuldgevoel. Denk in porties. Één koekje is oké. Een hele rol? Dat is wat anders. En let op: ook gezonde producten kunnen suiker of vetten bevatten. Maar daarvoor zijn ze niet slecht. Kijk naar het geheel: wat krijg je nog binnen aan vezels, eiwitten of vitaminen?’
6 tips van dokter An Jacobs
Fruitsap bevat meer suiker dan een stuk fruit,omdat het vaak geconcentreerd is. Ook een smoothie met alleen fruit bevat meestal meerdere stukken fruit. Door fruit te mixen, gaan de vezels stuk. Daardoor komt de suiker sneller in je lichaam en stijgt je bloedsuikerspiegel sneller. Een stuk fruit is dus een betere keuze. Dat geeft je vezels, vitamines én een vol gevoel. Toch zin in een smoothie? Maak er dan eentje op basis van groenten en één stuk fruit.
100 ml melk, fruitsap en cola bevatten evenveel calorieën. Maar melk biedt ook eiwitten, vetten en calcium – cola is gewoon suikerwater met toegevoegde stoffen die je lichaam niet nodig heeft.
Suikervrije koekjes bevatten vaak zoetstoffen en extra vetten. Ze zijn niet automatisch gezonder en kunnen maag- of darmklachten geven. Check dus altijd de ingrediëntenlijst.
Een light-label betekent slechts 30 % minder calorieën, suikers of vetten dan het originele product. Dat klinkt gezond, maar is het niet per definitie. . Light mayonaise bijvoorbeeld bevat soms 30% minder vet, maar wel extra suiker. Voor producten die je dagelijks eet – bijvoorbeeld yoghurt of kaas – kan het wel een verstandige keuze zijn.
Veel mensen hebben geen idee van wat een normale portie is. Een portie M&M’s? Dat zijn er misschien twaalf. Geen hele zak. Ook voor chips of koekjes geldt: als het niet apart verpakt is, eten we vaak automatisch te veel.
Volledig suikervrij leven is moeilijk en niet nodig. Beter: beperk toegevoegde suikers, kies bewust en geniet af en toe van iets wat jij écht lekker vindt – zonder schuldgevoel.
Meer weten?
De Gezondheidsdriehoek
Echt gezond eten? Check dan de gezondheidsdriehoek. Bovenaan staan de voedingsmiddelen die je het meeste nodig hebt, onderaan de middelen waarvan je minder hoeft te eten.
HALT2Diabetes
Diabetes kan je dagelijks leven volledig op zijn kop zetten: suikerarm eten is niet vanzelfsprekend. In HALT2Diabetes worden personen met een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten, opgespoord via een tweestapsmethode én begeleid naar een gezonde leefstijl om dit risico aan te pakken.
De eerste stap is de FINDRISC-test: een korte vragenlijst over je leeftijd, gewicht, eet- en beweeggewoonten. Die test toont of je een verhoogd risico hebt op diabetes type 2. Is dat zo? Dan volgt stap twee: een bloedtest bij je huisarts.
Zoek hier naar HALT2Diabetes en de Groepssessies Gezonde voeding op Verwijzing in jouw buurt.
Terugbetaling diëtist
CM betaalt tot 40 euro per jaar terug voor begeleiding door een erkende diëtist. Ben je aangesloten bij CM-MediKo Plan? Dan krijg je nog meer terugbetaald.
Dr. An Jacobs
Dr. An Jacobs is kinderendocrinoloog en verbonden aan de dienst kindergeneeskunde in UZ Leuven. Ze is gespecialiseerd in obesitas, diabetes, bijnieraandoeningen en andere endocrinologische aandoeningen bij kinderen en adolescenten.
Kinderendocrinoloog